ฮอดเลยแล้วก๋อ : เปิดแล้วงานผีตาโขน 62

สำหรับจังหวัดเลย ภูกระดึง ภูเรือ เชียงคาน เหล่านี้ต่างเป็นชื่ออำเภอพ่วงไปกับชื่อหมุดหมายของสถานที่ท่องเที่ยวนั้นๆ แต่เมื่อนึกถึงอำเภอด่านซ้าย นอกจากพระธาตุศรีสองรักแล้ว เชื่อว่านักเดินทางจำนวนไม่น้อย จะนึกถึงเทศกาล "ผีตาโขน" เทศกาลที่ทำให้อำเภอกลางหุบเขาแห่งนี้มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก

จากผีตามคน สู่ผีตาโขน: รากเหง้าความเชื่อที่ไม่อาจเลือนหาย

"งานบุญหลวง ซึ่งนำเอาบุญพระเวสสันดรและบุญบั้งไฟมาจัดรวมกัน นิยมจัดในเดือนแปดข้างขึ้น (มิถุนายน-กรกฎาคม ของทุกปี) ในงานจะมีการละเล่นชนิดหนึ่ง โดยมีการใส่หน้ากากที่หน้าตาน่าเกลียดน่ากลัว และสวมชุดที่รุ่มร่ามประกอบการละเล่นอย่างสนุกสนาน เรียกว่า ผีตาโขน ซึ่งเป็นงานที่จัดอย่างใหญ่โต"

นิยามของประเพณีที่ว่านั้น "งานผีตาโขน" ไม่มีข้อมูลชัดแจ้งว่ามีมาตั้งแต่เมื่อใด แต่มีข้อสันนิษฐานว่า น่าจะมีตั้งแต่มี บุญหลวง คือบุญพระเวชสันดรและบุญบั้งไฟรวมกัน ซึ่งเป็นเวลานานหลายร้อยปีมาแล้ว เดิมมีชื่อเรียกว่า "ผีตามคน" เป็นการละเล่นได้รับอิทธิพลมาจาก มหาเวชสันดรชาดกในทางพระพุทธศาสนา ที่กล่าวถึง พระเวชสันดร และ พระนางมัทรี จะออกเดินทางจากป่าสู่เมืองหลวง เหล่าบรรดาสัตว์นานาชนิดป่ารวมไปถึงภูตผีปิศาจหลายตนที่อาศัยอยู่ในป่าแห่งนั้น จึงได้ออกมาส่งเสด็จโดยแห่แหนแฝงตัวตน มากับชาวบ้าน ด้วยความอาลัยรัก

“

เดิมมีชื่อเรียกว่า 'ผีตามคน' เป็นการละเล่นได้รับอิทธิพลมาจาก มหาเวชสันดรชาดกในทางพระพุทธศาสนา

ความอุดมสมบูรณ์ใต้หน้ากาก: เมื่อศิลปะเต้นรำไปกับความเชื่อ

การละเล่นผีตาโขน ผู้เล่นจะทำรูปหน้ากาก ที่มีลักษณะหน้าเกลียดน่ากลัว มาสวมใส่ปกปิดใบหน้า รวมไปถึงเครื่องแต่งกายที่ต้องปกปิดมิดชิดเช่นกัน แล้วเข้าขบวนแห่แสดงท่าทางต่างๆ ในงานบุญตามประเพณีประจำปีของท้องถิ่นพื้นบ้าน ประเภทผีตาโขน จะมีอยู่ด้วยกัน 2 ประเภท ผีตาโขนใหญ่ จะมีลักษณะเป็นหุ่นที่จำลองขึ้นมาจากโครงไม้ไผ่สาน ห่อคลุมด้วยผ้าหรือกระดาษ มีขนาดใหญ่โตกว่าคนธรรมดาประมาณสองเท่า

ผีตาโขนใหญ่จะถูกตกแต่งไปด้วยวัสดุที่หาได้จากท้องถิ่นที่แสดงถึงรูปร่างเพศชายและหญิง มีการประดับอวัยวะเพศที่บ่งบอกถึงความเป็นชายและหญิงอย่างชัดเจน ซึ่งเป็นความเชื่อที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณว่าอวัยวะเพศของมนุษย์จะแสดงถึงความอุดมสมสมบูรณ์ ส่วนผีตาโขนเล็ก คือการละเล่นของชาวบ้านไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ ชายหรือหญิง ก็มีสิทธิ์เข้าร่วมสนุกได้ การแต่งกายก็แต่งเช่นเดียวกับผีตาโขนใหญ่แต่โดยมากจะมีผู้ชาย ไม่ค่อยมีผู้หญิงเข้าร่วมเพราะเป็นละเล่นที่ผาดโผนและซุกซน

“

อวัยวะเพศของมนุษย์จะแสดงถึงความอุดมสมสมบูรณ์

ข่าว

คุณอาจสนใจอ่านเพิ่ม

คนอิสานที่กระผมรู้จัก: ‘มิสเตอร์เคน’

โดยพี่โจว อ่ะครับ คนอิสานที่กระผมรู้จัก: ‘มิสเตอร์เคน’ 1. ‘อ้ายมาโดนละบ่’: จุดเริ่มความเข้าใจผิดในวัฒนธรรมภาษา เกือบยี่สิบปีก่อน ชายหนุ่มท่านหนึ่งกล่าวกับพี่โจว ณ ออฟฟิศองค์กรภาคประชาชนแห่งหนึ่งที่เลี้ยงฉลองในการบรรจุงานของพี่โจว “อ้ายมาโดนละบ่” ทีแรกพี่โจวแกล้งไม่ได้ยิน เขาย้ำอีกครั้ง “อ้ายมาโดนละบ่” จังหว่ะนั้นพี่โจวหน้าเริ่มเสีย กำคอขวดเบียร์ที่หมดแล้วใต้โต๊ะไว้แน่น ในใจคิดถ้ามันโผเข้ามาก็จะฟาดมันเลย “ไม่ใช่ ๆ มันหมายถึงว่ามึงมานานรึยัง” เพื่อนร่วมโต๊ะอีกท่านที่เข้าใจในหลักภาษาศาสตร์อิสานอ...

อ่านบทความนี้ต่อ→

_____________

มหกรรมแห่งรอยยิ้ม: เมื่อผีตาโขนก้าวสู่ระดับนานาชาติ

สำหรับปีนี้ก็เช่นเดียวกับทุกปี 6 กรกฎาคม 2562 บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานเปิดงานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน มหกรรมหน้ากากนานาชาติ ประจำปี 2562 โดยมี ชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม ผู้ว่าราชการจังหวัดเลย ตลอดจนผู้บริหารส่วนราชการ หน่วยงานต่างๆ มาร่วมงานกันอย่างคับคั่ง

บรรยากาศยังคงเป็นไปอย่างเริงใจ คึกครื้น มีประชาชนชาวไทยและนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ทยอยเดินเข้าสู่บริเวณสถานที่จัดงานเพื่อรอชมขบวนผีตาโขน ตั้งแต่ช่วงเช้า ปีนี้มีคาราวานผีตาโขนร่วม 1,000 ตัว ต่างประดิษฐ์หน้ากากผีมาสวมใส่หลากหลายสไตล์ รวมทั้งแต่งกายเป็นผี พกอุปกรณ์มีดไม้ หอก อาวุธ ศิวลึงค์ มาสร้างสีสันเดินอวดกัน

นอกจากนี้ ยังมีหน้ากากนานาชาติจากประเทศอาเซียน ได้แก่ ลาว ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย รวมถึงจีนมาร่วมสมทบ และต่อด้วยรถขบวนแห่ผีตาโขนที่มีชาวด่านซ้าย ใส่หน้ากากเดินออกมาเต้นรำ โยกย้ายส่ายสะโพก โชว์ไปตามจังหวะเพลงกันสนุกสนานรื่นเริง

เป็นที่คาดการณ์กันว่าเทศกาลผีตาโขนปีนี้จะส่งเสริมเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม และการจำหน่ายสินค้าชุมชนในจังหวัดเลยจากการท่องเที่ยว เข้าพักโรงแรม ร้านอาหาร และจากการจำหน่ายสินค้าของที่ระลึก เพื่อสร้างรายได้กระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่นสำหรับในปีนี้ เป็นเงินสะพัด กว่า 100 ล้านบาท

โดยงานที่อำเภอด่านซ้ายจัดระหว่างวันที่ 5-7 กรกฎาคม 2562

จากนั้นวันที่ 8-9 กรกฎาคม 2562 มีงานสืบสานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน ที่วัดศรีภูมิ บ้านนาหอ อำเภอด่านซ้าย

วันที่ 10-11 กรกฎาคม 2562 งานหน่อไม้บงหวาน สืบสานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน ที่วัดศรีสะอาด บ้านหนามแท่ง อำเภอด่านซ้าย

และวันที่ 13-14 กรกฎาคม 2562 งานสืบสานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน ที่วัดโพธิ์ศรี บ้านนาเวียงใหญ่ อำเภอด่านซ้าย

**สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องราวผีตาโขน ทั้งในเทศกาลขณะนี้หรือหลังจากนี้สามารถเข้าชมได้ที่ วัดโพนชัย ที่ตั้งพิพิธภัณฑ์ผีตาโขน อยู่ในตัวอำเภอด่านซ้าย ภายในนั้นบรรจุไปด้วยราวเกี่ยวกับผีตาโขนไว้ ไม่ว่าจะเป็นที่มาประวัติ การทำหน้ากากผีตาโขน วิวัฒนาการของหน้ากากเป็นอย่างไร เขาทำอะไรกันในงานผีตาโขน และจัดนิทรรศการเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของขนบธรรมเนียมประเพณีต่างๆ ที่สืบต่อกันมานับเนื่องปัจจุบัน

** ผู้สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ว่าการอำเภอด่านซ้าย โทร. 042-891266 เทศบาลตำบลด่านซ้าย โทร. 042-891231 และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานเลย โทร. 042-812812 / 042-811405 เฟซบุ๊ก: www.facebook.com/tatloeioffice