The Isaan Legend : เพชรพิณทอง “เพชรนี้ เป็นเพชรน้ำเอก” ของเครื่องดนตรีอีสาน

อาจเพราะต้นทุนเดิมมีพ่อเป็นหมอลำและนักแต่งกลอนลำ และด้วยความสนใจและความกล้าแสดงออก ทำให้ได้ขึ้นเวทีลำกลอนกับหมอลำหญิงหลายครั้งตั้งแต่ยังเด็ก และได้ประกวดร้องเพลงหลายเวที

กระทั่งย่างเข้าวัยหนุ่ม ไปสมัครอยู่กับ "วงดนตรีพิพัฒน์บริบูรณ์" ของศักดิ์ศรี ศรีอักษร แรกเริ่มนพดล ได้ตำแหน่งแบกกลองและขนสัมภาระในวง ต่อมาได้ออกไปอยู่กับ "วงดนตรีจุฬารัตน์" ของครูมงคล อมาตยกุล ที่นั่นเขามีโอกาสเป็นพิธีกรและเล่นตลก โดยไม่ได้รับค่าตอบแทน แต่เพื่อนๆ ในวงแบ่งปันเงินให้ใช้บ้าง หลังออกจากวงจุฬารัตน์กลับมาอยู่บ้านที่จังหวัดอุบลราชธานี จัดรายการวิทยุกระจายเสียงทางสถานีวิทยุทหารอากาศ จังหวัดอุบลราชธานี โดยจัดรายการแสดงหมอลำตามคำขอและตอบจดหมาย ได้รับความนิยมจากแฟนเพลงเป็นจำนวนมาก

___

และแล้วตำนานก็เริ่มขึ้น เมื่อปี 1971 นพดล ตั้งวงดนตรี "เพชรพิณทอง" ขึ้น ซึ่งเป็นวงดนตรีที่ใช้ภาษาไทย- อีสานเป็นครั้งแรกในประเทศไทย เป็นวงแรกๆที่ใช้แคนและพิณป็นเครื่องดนตรีหลัก

และวงเพชรพิณทองนี้เองที่ คิดค้นวิธีทำพิณให้มีเสียงดังโดยใช้กับครื่องใช้ไฟฟ้าเหมือนกับกีตาร์ได้สำเร็จ และได้ใช้งานมาจนถึงปัจจุบัน มีจุดประสงค์เพื่อรักษาและสืบทอดเอกลักษณ์วัฒนธรรมท้องถิ่นอีสานไว้ และในขณะเดียวกันก็พยายามพัฒนาปรับปรุงดนตรีให้เข้ากับสมัยนิยม

โดยเฉพาะการแต่งกายที่นักแสดงทุกคนจะใส่สูทและผูกเนคไทขึ้นเล่น และรูปแบบการแสดงอันสุภาพ ดูเป็นปัญชาชนอีกทั้งไม่มีมุกหยาบโลน

ทั้ง เพชรพิณทอง และนพดล ดวงพร นับเป็นนักรบทางวัฒนธรรมของภาคอีสาน ที่เกิดขึ้นจากความคิดและการสั่งสมประสบการณ์ชีวิตการเป็นคนดนตรี โดยไร้ผู้สนับสนุนจากหน่วยงานหรือบุคคลใดๆ วงของพวกเขา หากคุณคุ้นเคยจะประกอบไปด้วย นพดล,ลุงแนบ,หนิงหน่อง,จ่อย จุกจิก,แท๊กซี่,ใหญ่ หน้ายาน,เทพพร เพชรอุบล แต่ละคนจะมีบุคลิคแตกต่างกันไปในแต่ละเรื่องแสดง

แต่โดยรวมอาวุธสำคัญของวงดนตรีและของนพดล คือการใช้ภาษาอีสาน โดยเฉพาะสังคมอีสานกำลังเกิดความสับสนในอัตลักษณ์ของตัวเอง ท่ามกลางการดูถูกชาติพันธุ์ของสังคมไทยที่มีต่อคนลาว ต่อชาวอีสาน ซึ่งปรากฏการณ์อย่างนี้ได้ก่อให้เกิดโศกนาฏกรรมบนแผ่นดินอีสานตามมา คือ ได้เพาะเชื้อความรังเกียจกำพืดของตัวเอง ดูถูกตัวเอง เกลียดความเป็นลาวในสายเลือดตัว และพยายามหนีสุดชีวิตเพื่อให้พ้นไปจากความเป็นลาว เป็นคนอีสาน ด้วยการสร้างปมเขื่องให้กับตนเองด้วยการ “ไม่พูดภาษาอีสาน หรือภาษาลาว”

“แม่นแล้ว” “เบิ่งกันแหน่เด้ออาว” “นางเอ้ย” “เด้อนางเดอ เด๊อเด๊อนางเดอ ตึ้งๆ” และอีกเป็นร้อยเป็นพันคำและวลีที่ติดหู ติดปากผู้คน ที่เพชรพิณทองไปหยิบจับจากท้องถิ่นที่อีสานเป็นและอยู่มาใช้ทำการแสดง ทำให้ผู้คนเห็นความสำคัญของคำและวลีที่ใช้ในชีวิตประจำวันหรือการละเล่นแสดง ในภาคอีสาน กลับมาอยู่ในความนิยม

ทำให้เห็นความลึกและมิติของภาษา และนี่คือ อานุภาพของภาษา อานุภาพของวัฒนธรรม เป็นทั้งเครื่องผูกพันและเป็นรหัสให้ผู้คนได้ใช้ในการปฏิสัมพันธ์กัน และเป็นต้นแบบของศิลปินตลกยุคหลังๆของอีสานหลายๆวง

นอกจากผลงานด้านวงดนตรีแล้ว นพดล ดวงพร ยังได้แสดงภาพยนตร์อีกหลายเรื่อง และเรื่องที่ทำให้ผู้คนรู้จักมาก คือ เรื่องครูบ้านนอก จากการประพันธ์ของคำหมาน คนไค และจากบทตลกในภาพยนตร์นี้เอง ทำให้เขามีความคิดทำเทปตลกออกจำหน่ายและได้รับความนิยมเป็นอย่างยิ่ง เทปตลกที่เขาทำออกจำหน่าย มีมากกว่า 20 ชุด ที่ป็นที่นิยมและโด่งดัง อาทิ หนิงหน่องย่านเมีย บวชลงแนบ สามใบเถา เป็นต้น เนื่องจากยอดจำหน่ายเทปสูงสุด จึงได้รับรางวัลโล่เกียรติคุณในฐานะที่ทำรายได้จากการขายเทป ในปี 1986

ปี 2003 นพดล ได้รับรางวัลนักแสดงนำฝ่ายชายยอดเยี่ยม จากภาพยนตร์เรื่อง "15 ค่ำ เดือน 11" จากชมรมวิจารณ์บันเทิง และรางวัลนักแสดงนำฝ่ายชายยอดเยี่ยม จากงานประกาศผลรางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ จัดโดยสมาคมสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งชาติ

สารคดี

คุณอาจสนใจอ่านเพิ่ม

ม.112 กับคดีอีหยังวะ : How to ออกข้อสอบยังไงให้โดนฟ้อง ม. 112

ขอบคุณภาพปกจาก PublicDomainPictures - Pixabay "ผมไม่ควรตั้งใจสอนนักศึกษาโดยมีเป้าหมายให้นักศึกษาคิดเป็น เพราะนั่นเป็นเรื่องที่ไม่ควรทำอย่างยิ่งเพราะจะทำให้พวกเขาต้องมีชีวิตอยู่อย่างยากลำบากในสังคมไทยเมื่อพวกเขาได้สำเร็จการศึกษาไป ผมควรจะสอนให้พวกเขาเป็นคนหัวอ่อน ผู้นำว่าอย่างไรให้ว่าตามนั้น และควรฝึกการประจบประแจงผู้มีอำนาจ เพื่อที่พวกเขาจะได้มีชีวิตอนาคตที่รุ่งเรือง" เวลาได้พิสูจน์แล้วว่า ข้อความข้างต้น “จริง” โดยมีหลักฐานเป็น เสรีภาพของอานนท์ นำภา, ทิวากร วิถีตน, ฟรานซิส บุญเกื้อหนุน...

อ่านบทความนี้ต่อ→

ชีวิตและผลงานของ นพดล ดวงพร ที่เป็นตัวแทนของชาวอีสาน ในการอนุรักษ์ สืบสานและเผยแพร่วัฒนรรมประพณีอีสานสู่สายตาชาวไทยและชาวต่างชาติ จึงได้รับการยกย่องเป็นแบบอย่าง และเป็นความภาคภูมิใจของชาวอุบลราชธานี เป็นปราชญ์เมืองอุบลราชธานี

ปี 2009 นพดลได้รับรางวัลศิลปินมรดกอีสาน จากหอศิลปวัฒนธรรม จังหวัดขอนแก่น

____

ผลงานเพชรพิณทอง

-สู่ขวัญบ่าวลาวสาวไทย

-หนิงหน่องย้านเมีย

-ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่

-แจกข้าวหาลุงแนบ

- โมราพาซิ่ง

ฯลฯ

ผลงานเพลงโดดเด่น

- หนุ่มอุบล

- ค้นหาคนดัง

- ไม่พบคนดัง

-เวียงจันทร์เวียงใจ

- หมอลำบันลือโลก

ผลงานภาพยนตร์เด่น

-ครูบ้านนอก (1978) รับบทเป็น ครูใหญ่คำเม้า

-ผู้ใหญ่มากับทุ่งหมาเมิน (1980) รับบทเป็น ไอ้จ่อย

-15 ค่ำ เดือน 11 (2002) รับบทเป็น หลวงพ่อโล่ห์

** บั้นปลายชีวิต นพดล ดวงพร พำนักที่บ้านเพชรพิณทอง ถนนนิคมสายกลาง อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี และรับงานแสดงเป็นครั้งคราว โดยเฉพาะงานที่เกี่ยวข้องกับประเพณีของจังหวัดอุบลราชธานี อย่างงานแห่เทียนพรรษา งานสำคัญของจังหวัด ก่อนจากไปอย่างสงบ วันที่ 4 กรกฎาคม 2019 อายุรวม 77 ปี

#TheIsaander #Isaanderlegend #นพดลดวงพร #เพชรพิณทอง #15ค่ำเดือน11 #หนุ่มอุบล #เวียงจันทร์เวียงใจ

#ศิลปินมรดกอีสาน #อุบลราชธานี #หนิงหน่อง #ลุงแนบ #จ่อยจุกจิก #ใหญ่หน้ายาน #อาวแท็กซี่