รธน. 10 ธ.ค. ไม่ใช่รัฐธรรมนูญฉบับแรกและการเรียกร้องรัฐธรรมนูญเพื่อ National Security ไม่ใช่ Privacy

“แต่คณะราษฎรไม่ใช่ คนไทยกลุ่มแรกที่ดำริว่าจะเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองของประเทศนี้”

เพราะในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 มีหมอหนุ่มนามว่า เหล็ง ศรีจันทร์ แพทย์ประจำพระองค์สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถฯ (ตาทวดของ ฮิวโก้ จุลจักร คนรักเมีย) ได้รวบรวมสมัครพรรคพวก 7 คน และวางแผนที่จะลงมือก่อการเพื่อเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองของประเทศสยามในเวลานั้น

นักประวัติศาสตร์เชื่อว่า การปฏิวัติโค่นล้มราชวงศ์ชิงที่เปลี่ยนประเทศจีนสู่ระบอบสาธารณรัฐโดย ดร.ซุนยัดเซน หรือ การปฏิวัติซินไฮ่ คือ แรงบันดาลใจของหมอเหล็งและพวก โดยความขัดแย้งระหว่างทหารบกกับ มหาดเล็กของรัชกาลที่ 6(เมื่อครั้งยังทรงเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช) รวมถึงการตั้งกองเสือป่าซึ่งคล้ายว่าจะทำหน้าที่ทับซ้อนกับทหาร คือ แรงกระตุ้นของการก่อการ

1 เมษายน 2455(ร.ศ. 130) คือ วันที่คณะผู้ก่อการวางจะลงมือ แต่การเปลี่ยนแปลงที่หมอเหล็งและพวกหวังไว้ไม่สำเร็จ โดยความล้มเหลว เกิดเพราะ “น้ำลาย” ของทหารนายหนึ่งในคณะผู้ก่อการ ที่แอบนำแผนของหมอเหล็งไปทูลให้พระองค์เล็ก (เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ- ชื่อเล่นเดียวกับฮิวโก้หลานทวด) พระเจ้าน้องยาเธอในรัชกาลที่ 6 ทราบ และนำมาซึ่งการจับกุมคณะผู้(คิด)ก่อการทั้งหมด

หลังแผนแตก ถูกจับกุม และเข้าสู่กระบวนการทางกฎหมาย ศาลวินิจฉัยว่า การกระทำครั้งนั้นของกลุ่มเพื่อนหมอเหล็งเป็นแค่พฤติกรรม “ก่อการกำเริบ ไม่ถึงขั้นก่อการกบฎ”(แต่แกนนำบางคนก็ถูกตัดสินประหารชีวิต บางคนถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิต ส่วนคณะที่เหลือถูกตัดสินจำคุกหลายปี ต่อมารัชกาลที่ 6 ทรงพระราชทานอภัยโทษให้ทั้งหมด) แต่ถึงวันนี้ หลายคนจดจำพวกเขาในฐานะ “กบฎ ร.ศ.130”, “กบฎเหล็ง ศรีจันทร์” “กบฏเก็กเหม็ง” หรือ “กบฎน้ำลาย”

ทั้งนี้ ยังมีประเด็นที่นักประวัติศาสตร์ยังเถียงกันไม่จบคือ คณะของหมอเหล็งนั้นต้องการจะเปลี่ยนประเทศไปในทิศทางใด เพราะไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่า พวกเขาต้องการแค่ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือระบอบสาธารณรัฐ กันแน่ แต่คณะของหมอเหล็งและพวก ก็ไม่ใช่คณะแรกอยู่ดี

การเรียกร้องรัฐธรรมนูญเพื่อ National Security ไม่ใช่ Privacy ในยุค ร.5

“เหตุฉะนี้จึงจะต้องจัดการบ้านเมืองเปลี่ยนแปลงพระราชประเพณีของเก่าให้เป็นประเพณี หรือ คอนสติติวชั่นใหม่ ตามทางชาวยุโรป หรือให้ใกล้ทางยุโรปที่สุดที่จะเป็นได้”

ในปี 2428 หลังจากอังกฤษเข้ายึดเมืองมัณฑะเลย์ ของพม่าสำเร็จ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์ ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งอัครราชทูตประจำกรุงปารีส ฝรั่งเศส ในฐานะอดีตทูตไทยประจำอังกฤษ ได้เขียนรายงานสถานการณ์ และแปลหนังสือพิมพ์ที่กล่าวถึงพม่าส่งกลับมาทูลเกล้าฯ ถวาย พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เพื่่อให้ทรงทราบสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

เมื่อทรงได้รับรายงาน รัชกาลที่ 5 จึงทรงมีพระราชหัตถเลขาถึงพระองค์เจ้าปฤษฎางค์ให้แสดงความคิดเห็นต่อปัญหาภัยคุกคามของประเทศยุโรปที่มีต่อเอเชีย พระองค์เจ้าปฤษฎางค์จึงได้นำพระราชหัตถ์เลขากราบบังคมทูลประชุมร่วมกับเจ้านาย และข้าราชการผู้ใหญ่ในสถานทูตกรุงลอนดอน และปารีส ระดมสมองจนได้เป็นหนังสือกราบบังคมทูลฯ ต่อในหลวงรัชกาลที่ 5

“เจ้านายและข้าราชการกราบบังคมทูลความเห็นจัดการเปลี่ยนแปลงราชการแผ่นดิน ร.ศ.103” โดยหนังสือฉบับนี้ มีข้อความเห็นโดยสรุป 7 ข้อคือ

1. ให้เปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ที่พระมหากษัตริย์ทรงพระราชวินิจฉัยราชการแผ่นดินทุกเรื่อง เป็นระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขของชาติ แต่มิต้องทรงงานราชการด้วยพระองค์เอง

2. ให้มีคณะรัฐมนตรีประกอบด้วยข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ทำหน้าที่การบริหารประเทศโดยพระบรมราชานุมัติ, อีกทั้งมีกฎหมายการสืบราชสมบัติที่ชัดเจน

3. ขจัดการติดสินบนข้าราชการ โดยให้เงินเดือนแก่ข้าราชการตามตำแหน่งหน้าที่ความรับผิดชอบ

4. ให้มีระบบกฎหมายที่ให้ความเสมอภาค และความยุติธรรมแก่ราษฎรทั้งมวล

5. ปรับปรุงแก้ไขหรือยกเลิกบรรดากฎหมาย และขนบธรรมเนียมที่เป็นข้อกีดขวางการพัฒนาประเทศ หรือที่ไม่เป็นประโยชน์โดยแท้ แม้ว่าจะเป็นกฎหมายหรือขนบธรรมเนียมมาแต่โบราณ

6. ให้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นในที่สาธารณะสำหรับราษฎรทั้งปวง

7. ให้มีระบบการแต่งตั้งข้าราชการให้ได้บุคคลที่เหมาะสม อีกทั้งการลงโทษแก่ผู้ที่กระทำผิด

โดยหนังสือของคณะ ร.ศ.103 ได้ เรียกร้องให้ประเทศไทยมี “คอนสติติวชัน” หรือรัฐธรรมนูญในการปกครองประเทศ

“ประเทศยุโรปเชื่อถือว่ากรุงสยามจะมีความยุติธรรม และบำรุงรักษาให้มีความเจริญ และความเรียบร้อยไปได้ เพราะฉะนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องบำรุงบ้านเมือง ตามเช่นที่เขาเชื่อเขาถือกัน ว่าการบำรุงรักษาโดยที่จะให้ได้ยุติธรรม จะมีได้ก็ต้องอาศัยความพร้อมเพรียง ผู้ที่เป็นสนาบดีก็เป็นผู้แทนของราษฎรซึ่งเลือกมาต่อๆ ขึ้นไปเป็นชั้นๆ ทั้งต้องรับผิดชอบทั่วกัน เหมือนอาศัยปัญญา และความคิดความยุติธรรมของคนมากด้วยกัน จึงจะเป็นที่เชื่อว่า และจะเป็นยุติธรรมแน่แท้ และเจริญรุ่งเรืองได้” ตอนหนึ่งของหนังสือความเห็นฯ ระบุ

“เหตุฉะนี้จึงจะต้องจัดการบ้านเมืองเปลี่ยนแปลงพระราชประเพณีของเก่าให้เป็นประเพณี หรือ คอนสติติวชันใหม่ ตามทางชาวยุโรป หรือให้ใกล้ทางยุโรปที่สุดที่จะเป็นได้” ความเห็นของ คณะ ร.ศ. 103

ซึ่งเหตุผลที่ประเทศสยามในเวลานั้น จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง และมีรัฐธรรมนูญ ถูกระบุอยู่ในหัวหนังสือฉบับนี้ว่า

“การที่จะรักษาบ้านเมืองให้พ้นภัยอันตราย ที่จะเกิดขึ้นได้ด้วยการปกครองของบ้านเมืองอย่างมีอยู่ในปัจจุบันนี้ โดยทางยุติธรรมหรืออยุติธรรมของศัตรูก็ดี ต้องอาศัยความเปลี่ยนแปลงในทางทะนุบำรุงรักษาบ้านเมือง ตามทางญี่ปุ่นที่ได้เดินทางยุโรปมาแล้ว และซึ่งประเทศทั้งปวงที่มีศิวิไลซ์ นับกันว่าเป็นทางอันเดียวที่จะรักษาบ้านเมืองได้”​

แน่นอนว่า ข้ออ้างของข้อเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองครั้งนี้ คือ ความมั่นคงของชาติ แต่ที่แน่นอนกว่า คือ ข้อเสนอของ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์ และคณะ ไม่ถูกนำมาใช้

5 ปีหลังจากนั้น พระองค์เจ้าปฤษฎางค์ได้ทูลลาออกจากราชการ เคยออกบวชเป็นพระ และเคยได้รับรางวัลชนะเลิศประกวดเครายาวงามที่สุดในโลก จนมีพระรูปทรงเครายาวติดอยู่ที่โรงแรมฟูจิย่า ในเมืองฮาโกเนะ ในประเทศญี่ปุ่น แต่ท่านก็ยังโชคดีที่ได้เห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างที่ท่านอยากเห็นในปี 2475 ก่อนที่จะสิ้นพระชนม์ในปี 2478

---

#TheIsaander #Isaan #Isaannews #อีสานเด้อ #อีสาน #ข่าวอีสาน #ดิอีสานเด้อ #รัฐธรรมนูญ #10ธันวาคม #คณะราษฎร #รัฐธรรมนูญฉบับแรก #รศ103 #รศ130 #เปลี่ยนแปลงการปกครอง #ประชาธิปไตย

'เหนือ ใต้ อีสาน' กับการจัดการภัยพิบัติที่รอรัฐฯ ไม่ได้