GRAY ZONE : บันทึกกาลเวลา หยาดน้ำตา และหยดเลือด

แสงแดด, สายลม, หรือเสียงคลื่นที่ไม้แก่น ปัตตานี ไม่ได้ต่างนักหรอกกับแสงแดด, สายลม หรือเสียงคลื่นที่หัวหิน ขณะที่ใครบางคนกำลังขับรถไปหาที่นั่งเอนหลังจิบแดดบ่าย แกล้มไวน์องุ่นบนชายหาด ใครบางคนอาจกำลังถูกกระชากถูอยู่ในที่ลับตา หยดบนพื้นนั่นไม่ใช่ไวน์แดง แต่เป็นเลือด หยดบนพื้นนั่นไม่ใช่วอดก้า แต่เป็นน้ำตา

ในค่ำคืนที่กรุงเทพฯ หลังจากการทำงานอย่างเหน็ดเหนื่อย หลายชีวิตได้นอนเอนกายบนเตียงอุ่นนุ่ม ในอ้อมแขนของคนรัก แต่ที่นั่น ค่ำคืนของอีกหลายชีวิตต่างไป บ้างต้องหลับสลับตื่น บ้างต้องผวาสะดุ้ง บ้างต้องหวาดระแวงว่า ในรุ่งเช้า คนรักของพวกเขาจะถูกพรากไปจากเกลียวกอด

“จังหวัดชายแดนใต้”

ที่นั่น สิ่งที่พวกเขาปรารถนาเป็นอย่างแรกอาจไม่ใช่อาหารในจานสวย, สถานหย่อนใจราคาแพง หรือห้างสรรพสินค้ามหึมา แต่เป็นชีวิตธรรมดาที่สามารถใช้สอยได้อย่างมีเกียรติ เสมอกัน และการถูกปฏิบัติอย่างไม่เลือกปฏิบัติจากคนในเครื่องแบบ

เพราะตลอดหลายปี พวกเขาถูกจับวางในสถานะเป็นอื่นจากรัฐ ถูกยัดเยียดความเป็นศัตรู หรือกลายเป็นจำนวนนับที่ถูกรวมเป็นบันไดให้ใครบางคนปีนป่ายสู่ลาภยศ ความสำเร็จ

มองดูอีกด้านหนึ่ง พวกเขาเหล่านั้นก็ยังเป็นลูก หลาน พี่ น้อง ญาติ มิตร สามี หัวเรี่ยวหัวแรง กระปุกเงินของคนข้างหลัง คนที่รัก คนที่ผูกพันธ์ แต่หลายครั้ง เขาเหล่านั้นถูกมองจากสังคมอย่างไม่ใยดี ถูกตีตราโดยไม่เหลือโอกาสไว้ให้แก้ต่าง หรืออุทธรณ์

นั่นคือ ความจริงส่วนที่ถูกบันทึกด้วยภาพถ่ายใน Gray Zone

แม้มันจะมีตัวอักษรอยู่ไม่มากนัก แต่ Gray Zone แน่นล้นไปด้วยอารมณ์ความรู้สึกที่ส่งผ่านแสง เงา และสีเทาบนกระดาษ ภาพที่ยศธรถ่ายได้อภิปรายสิ่งที่เขาพบตลอดระยะเวลาร่วม 4 ปี เขาเก็บเวลาช่วงหนึ่งเอาไว้ เก็บบางอริยบท เก็บบางอารมณ์ความรู้สึก เก็บแสงที่กระทบใบหน้า เก็บรอยเวลาบนร่องแก้ม และเก็บริ้วย่นที่หางตาโศก ได้อย่างน่าชม