“ต่า เป่า เรอะ เลอ อมก๋อย” (Letter from Omkoi)

เช้าวันแรกที่มาถึงเราฟังข้อมูลเพิ่มเติมจากเครือข่ายชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย ภาพในจินตนาการของเราก็ค่อยๆ ผสมผสานกับปัญหาที่ทีมงานบอกเล่า นึกถึงข่าวสารที่ปรากฏในสื่อ บางเรื่องราวทำให้เราเหมือนโดนทุบที่หัวใจอย่างหนักหน่วง บางข้อเท็จจริงที่เราเกือบลืมไปแล้ว ค่อยๆ ปะติดปะต่อเป็นภาพที่เราต้องแอบกระพริบตาอยู่หลายครั้งก่อนจะมองได้เต็มตา

.

ระหว่างเดินทางจากในเวียงเชียงใหม่ไปถึงอมก๋อย เราลองไล่เรียงว่าชีวิตของเด็กในครอบครัวชนเผ่าพื้นเมืองต้องพบกับอะไรบ้าง น่าจะเป็นกระบวนการประมาณนี้ หากพอมีสตางค์ได้เกิดในสถานรักษาพยาบาลกระบวนการแจ้งเกิดไม่ค่อยมีปัญหา ตอนตั้งชื่ออาจถูกแนะนำให้ใช้ชื่อตามหลักภาษากลางแทนการใช้ชื่อตามวัฒนธรรมชนเผ่า

.

หากติดขัดเกี่ยวกับสถานะบุคคลจากพ่อแม่ หรือเกิดในช่วงที่ไม่สามารถเดินทางมาแจ้งเกิดได้เพราะสภาพอากาศ และความยากลำบากของถนนหนทางในฤดูฝนก็จะกลายเป็นปัญหายืดยาวต้องดำเนินการต่อไป หลายชีวิตที่เติบโตและทำมาหากินในพื้นที่เพาะปลูกถูกผลักไสจากที่ดินทำกิน ย้ายไปอยู่ในพื้นที่ที่ไม่สามารถทำการเกษตรได้ ต้องไปเป็นลูกจ้างในเมือง มากกว่านั้นคือการถูกล่อลวงเข้าสู่กระบวนการค้ามนุษย์ บางคนที่ถูกขอคืนที่ดินอายุมากแล้ว และอีกหลายคนไม่สามารถเข้าถึงสิทธิสาธารณสุขขั้นพื้นฐาน ทั้งหมดนี้เป็นภาพจำลองของเราที่ผสมผสานกับจินตนาการในตอนแรก หลังจากได้ฟังเรื่องราวจากพี่ชายชาวลีซู ระหว่างทางนั้นเลยหลับไปด้วยความหดหู่ว่าหลายชีวิตที่จะได้พบเจอจะเป็นอย่างไร

.

เช้าวันต่อมาเราขึ้นไปบนพิกัด 47Q 427700E 1968860N เพื่อพบครอบครัวกลุ่มแรกหน้าแปลงปลูกป่า ปี 2561 ที่มีการขอคืนพื้นที่ทำกินไปจากชาวบ้าน ไม่รู้จะอธิบายลานหญ้าโล่งเตียนกว้างขวางที่มีถุงสีดำใส่กล้าต้นไม้กระจายเป็นหย่อมๆ อย่างไรดี ไม่เคยคิดว่าการได้พบป่าที่ถูกเอามาปลูกจะเศร้าขนาดนี้ นอกจากเห็นพืชพรรณที่ห่างไกลจากความมีชีวิตชีวา เรามองไม่เห็นการเติบโต ทีมงานแต่ละคนแยกย้ายกันสัมภาษณ์เรื่องราวตามสายงานของตัวเอง ส่วนเราหลังจากเรียกสติกลับมาจากภาพตรงหน้าก็พบว่าสาววัยรุ่นสองคนที่เพิ่งตามมาสมทบกับครอบครัวยืนรออยู่แล้ว เราถามไถ่ถึงการไปโรงเรียน เส้นทางการเดินทาง และกิจกรรมที่วัยรุ่นที่นี่ทำ คุยอยู่พักหนึ่งน้องสาวทั้งสองเลยชวนเราเดินไปที่บ้าน ขึ้นเขาลงห้วยมาพบบ้านครึ่งปูนครึ่งไม้ของน้อง สะอาดสะอ้านดี มีมุมทอผ้าของแม่อยู่ระเบียงหน้าบ้าน

สารคดี

คุณอาจสนใจอ่านเพิ่ม

ม.112 กับคดีอีหยังวะ : How to ออกข้อสอบยังไงให้โดนฟ้อง ม. 112

ขอบคุณภาพปกจาก PublicDomainPictures - Pixabay "ผมไม่ควรตั้งใจสอนนักศึกษาโดยมีเป้าหมายให้นักศึกษาคิดเป็น เพราะนั่นเป็นเรื่องที่ไม่ควรทำอย่างยิ่งเพราะจะทำให้พวกเขาต้องมีชีวิตอยู่อย่างยากลำบากในสังคมไทยเมื่อพวกเขาได้สำเร็จการศึกษาไป ผมควรจะสอนให้พวกเขาเป็นคนหัวอ่อน ผู้นำว่าอย่างไรให้ว่าตามนั้น และควรฝึกการประจบประแจงผู้มีอำนาจ เพื่อที่พวกเขาจะได้มีชีวิตอนาคตที่รุ่งเรือง" เวลาได้พิสูจน์แล้วว่า ข้อความข้างต้น “จริง” โดยมีหลักฐานเป็น เสรีภาพของอานนท์ นำภา, ทิวากร วิถีตน, ฟรานซิส บุญเกื้อหนุน...

อ่านบทความนี้ต่อ→

.

ถ้าคนไหนชอบทำอะไรที่บ้านจะฝึกทักษะนั้นๆ ให้ น้องคนหนึ่งเลยทอผ้าให้เราดู นึกถึงความกังวลใจเรื่องวัฒนธรรมดั้งเดิมเลือนหาย เรามองว่าการสืบทอดวัฒนธรรมกำลังเป็นไปตามรูปแบบของยุคสมัย ความกังวลของเราในขณะนั้นเลยกลับไปที่สิทธิในสัญชาติบนแผ่นดินที่เกิด วิถีชีวิตที่เหมาะสมกับการเติบโตของแต่ละชีวิต และการรักษาพยาบาล เมื่อเดินทางมาถึงบ้านแม่ลาน ตำบลยางเปียง เราได้อ่านเอกสารยื่นขอสัญชาติจำนวนมาก ซึ่งเกิดจากการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือกัน ร่วมแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในการดำเนินชีวิต

.

มองจากสายตาคนที่อยู่ไกลออกมาเรื่อยๆ เราประเมินว่าทุกอย่างกำลังขับเคลื่อนไปตามกระบวนการที่เกิดจากความร่วมมือร่วมใจของคนในพื้นที่ นอกจากเอาใจช่วยให้พวกเขาไม่ต้องพบเจอการเรียกเก็บเงินหรือถูกเอาเปรียบระหว่างกระบวนการจากผู้ฉวยโอกาสในขั้นตอนใด

.

เราหวังว่าภาครัฐจะยอมรับการมีอยู่ของหลายครอบครัวที่นี่ หรือหากนับรวมว่าประเทศนี้ไม่มีชนเผ่าพื้นเมือง ก็ยิ่งต้องตระหนักถึงสิทธิที่ควรได้รับอย่างเร่งด่วน และเราขอเป็นอีกเสียงที่จะบอกเล่าสิ่งที่เจอให้ฟัง ด้วยเสียงกังวานที่สุดเท่าที่จะทำได้ ไม่ว่าจะในเมืองหลวงแห่งประเทศนี้ หรือประเทศที่เรากำลังจะเดินทางไป เพราะเราเชื่อว่าในโลกยุคนี้จะไม่มีปัญหาใดที่จะถูกปิดเงียบไว้ได้นาน ไม่ว่าความเงียบนั้นจะอยู่ท่ามกลางผืนป่าที่กว้างสักแค่ไหน

.

ป.ล. บริเวณพื้นที่ราบหนึ่งในภาพที่แนบมานี้ ได้ฟังจากหลายคนทั้งในตัวอำเภอและบนดอยว่าเป็นพื้นที่ที่จะทำการสร้าง “เหมืองถ่านหินอมก๋อย” ถ้าเกิดขึ้นจริงๆ คงประเมินไม่ได้ว่าจะมีความสูญเสียที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องขนาดไหน เราได้แต่หวังว่าคงไม่เกิด ขอให้ทุกชีวิตและสภาพแวดล้อมปลอดภัย ขอให้ไม่เป็นเพียงแค่หวัง

____

เรื่อง และภาพ: เพลิน ประดิษฐพิทยา

__ ดูรูปเพิ่มเติม https://www.facebook.com/theisaander/posts/2388132568182771?__tn__=K-R

#Theisaander #อมก๋อย #เชียงใหม่ #ชนเผ่าพื้นเมือง #Omkoi #SavaOmkoi #ไม่เอาเลือกปฏิบัติ #ใจของคนคอย #ใจของคนดอย