“ต่า เป่า เรอะ เลอ อมก๋อย” (Letter from Omkoi)

.

หากติดขัดเกี่ยวกับสถานะบุคคลจากพ่อแม่ หรือเกิดในช่วงที่ไม่สามารถเดินทางมาแจ้งเกิดได้เพราะสภาพอากาศ และความยากลำบากของถนนหนทางในฤดูฝนก็จะกลายเป็นปัญหายืดยาวต้องดำเนินการต่อไป หลายชีวิตที่เติบโตและทำมาหากินในพื้นที่เพาะปลูกถูกผลักไสจากที่ดินทำกิน ย้ายไปอยู่ในพื้นที่ที่ไม่สามารถทำการเกษตรได้ ต้องไปเป็นลูกจ้างในเมือง มากกว่านั้นคือการถูกล่อลวงเข้าสู่กระบวนการค้ามนุษย์ บางคนที่ถูกขอคืนที่ดินอายุมากแล้ว และอีกหลายคนไม่สามารถเข้าถึงสิทธิสาธารณสุขขั้นพื้นฐาน ทั้งหมดนี้เป็นภาพจำลองของเราที่ผสมผสานกับจินตนาการในตอนแรก หลังจากได้ฟังเรื่องราวจากพี่ชายชาวลีซู ระหว่างทางนั้นเลยหลับไปด้วยความหดหู่ว่าหลายชีวิตที่จะได้พบเจอจะเป็นอย่างไร

.

เช้าวันต่อมาเราขึ้นไปบนพิกัด 47Q 427700E 1968860N เพื่อพบครอบครัวกลุ่มแรกหน้าแปลงปลูกป่า ปี 2561 ที่มีการขอคืนพื้นที่ทำกินไปจากชาวบ้าน ไม่รู้จะอธิบายลานหญ้าโล่งเตียนกว้างขวางที่มีถุงสีดำใส่กล้าต้นไม้กระจายเป็นหย่อมๆ อย่างไรดี ไม่เคยคิดว่าการได้พบป่าที่ถูกเอามาปลูกจะเศร้าขนาดนี้ นอกจากเห็นพืชพรรณที่ห่างไกลจากความมีชีวิตชีวา เรามองไม่เห็นการเติบโต ทีมงานแต่ละคนแยกย้ายกันสัมภาษณ์เรื่องราวตามสายงานของตัวเอง ส่วนเราหลังจากเรียกสติกลับมาจากภาพตรงหน้าก็พบว่าสาววัยรุ่นสองคนที่เพิ่งตามมาสมทบกับครอบครัวยืนรออยู่แล้ว เราถามไถ่ถึงการไปโรงเรียน เส้นทางการเดินทาง และกิจกรรมที่วัยรุ่นที่นี่ทำ คุยอยู่พักหนึ่งน้องสาวทั้งสองเลยชวนเราเดินไปที่บ้าน ขึ้นเขาลงห้วยมาพบบ้านครึ่งปูนครึ่งไม้ของน้อง สะอาดสะอ้านดี มีมุมทอผ้าของแม่อยู่ระเบียงหน้าบ้าน

.

ถ้าคนไหนชอบทำอะไรที่บ้านจะฝึกทักษะนั้นๆ ให้ น้องคนหนึ่งเลยทอผ้าให้เราดู นึกถึงความกังวลใจเรื่องวัฒนธรรมดั้งเดิมเลือนหาย เรามองว่าการสืบทอดวัฒนธรรมกำลังเป็นไปตามรูปแบบของยุคสมัย ความกังวลของเราในขณะนั้นเลยกลับไปที่สิทธิในสัญชาติบนแผ่นดินที่เกิด วิถีชีวิตที่เหมาะสมกับการเติบโตของแต่ละชีวิต และการรักษาพยาบาล เมื่อเดินทางมาถึงบ้านแม่ลาน ตำบลยางเปียง เราได้อ่านเอกสารยื่นขอสัญชาติจำนวนมาก ซึ่งเกิดจากการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือกัน ร่วมแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในการดำเนินชีวิต

.

มองจากสายตาคนที่อยู่ไกลออกมาเรื่อยๆ เราประเมินว่าทุกอย่างกำลังขับเคลื่อนไปตามกระบวนการที่เกิดจากความร่วมมือร่วมใจของคนในพื้นที่ นอกจากเอาใจช่วยให้พวกเขาไม่ต้องพบเจอการเรียกเก็บเงินหรือถูกเอาเปรียบระหว่างกระบวนการจากผู้ฉวยโอกาสในขั้นตอนใด

.

เราหวังว่าภาครัฐจะยอมรับการมีอยู่ของหลายครอบครัวที่นี่ หรือหากนับรวมว่าประเทศนี้ไม่มีชนเผ่าพื้นเมือง ก็ยิ่งต้องตระหนักถึงสิทธิที่ควรได้รับอย่างเร่งด่วน และเราขอเป็นอีกเสียงที่จะบอกเล่าสิ่งที่เจอให้ฟัง ด้วยเสียงกังวานที่สุดเท่าที่จะทำได้ ไม่ว่าจะในเมืองหลวงแห่งประเทศนี้ หรือประเทศที่เรากำลังจะเดินทางไป เพราะเราเชื่อว่าในโลกยุคนี้จะไม่มีปัญหาใดที่จะถูกปิดเงียบไว้ได้นาน ไม่ว่าความเงียบนั้นจะอยู่ท่ามกลางผืนป่าที่กว้างสักแค่ไหน

.

ป.ล. บริเวณพื้นที่ราบหนึ่งในภาพที่แนบมานี้ ได้ฟังจากหลายคนทั้งในตัวอำเภอและบนดอยว่าเป็นพื้นที่ที่จะทำการสร้าง “เหมืองถ่านหินอมก๋อย” ถ้าเกิดขึ้นจริงๆ คงประเมินไม่ได้ว่าจะมีความสูญเสียที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องขนาดไหน เราได้แต่หวังว่าคงไม่เกิด ขอให้ทุกชีวิตและสภาพแวดล้อมปลอดภัย ขอให้ไม่เป็นเพียงแค่หวัง

____

เรื่อง และภาพ: เพลิน ประดิษฐพิทยา

__ ดูรูปเพิ่มเติม https://www.facebook.com/theisaander/posts/2388132568182771?__tn__=K-R

#Theisaander #อมก๋อย #เชียงใหม่ #ชนเผ่าพื้นเมือง #Omkoi #SavaOmkoi #ไม่เอาเลือกปฏิบัติ #ใจของคนคอย #ใจของคนดอย

'เหนือ ใต้ อีสาน' กับการจัดการภัยพิบัติที่รอรัฐฯ ไม่ได้