กินเบียร์กับ สุชาดา จักรพิสุทธิ์ ในวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก

“ตามอาชีวปฏิญาณ(การปฏิญาณตนต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ว่าจะประกอบวิชาชีพตามบรรทัดฐาน) สื่อควรเป็นพื้นที่ตรงกลางให้กับสังคม แต่เมื่อสื่อทำสิ่งที่ผิดไปจากความคาดหวัง หรือหลักการทั้งหลาย เราก็มีสิทธิที่จะด่าคุณ เพราะคุณอ้างว่า สื่อเป็นปากเสียงของประชาชน เสรีภาพของสื่อคือ เสรีภาพประชาชน ครั้นคุณไม่ได้แสดงออกถึงบทบาทหน้าที่ตามวาทกรรมนี้ มันก็เกิดปฏิกริยาที่จะต้องแสดงออกให้สื่อรู้ว่า คุณควรจะทำอะไร เมื่อคุณไม่ได้ทำ เราในฐานะประชาชนมีสิทธิที่จะด่าว่า วิพากษ์ วิจารณ์คุณ

กับดักความน่ารังเกียจ: การอ้างประชาชนที่กลวงเปล่า

“เมื่อ 10 ปีก่อน เคยมีงานวิจัยชิ้นนึงถามว่า อาชีพที่ประชาชนเกลียดที่สุดคืออาชีพอะไร อาชีพที่ติดอันดับคือ ตำรวจ, เอ็นจีโอ และสื่อ ซึ่งใน 3 อาชีพนี้ มันมีจุดร่วมหรือเอกลักษณ์ของความน่ารักเกียจ คือ คุณอ้างประชาชนเสมอ สื่อก็อ้างว่า ตัวเองเป็นปากเสียงของประชาชน ตำรวจก็บอกว่า พิทักษ์สันติราษฎร รับใช้ประชาชน และเอ็นจีโอก็มักพูดว่า ตัวเองคือภาคประชาชน พิทักษ์ผู้ด้อยโอกาส, ปกป้องทรัพยากร, คุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน, เป็นตัวถ่วงดุลกับภาครัฐ

“การอ้างประชาชน คือ จุดร่วมของความน่ารังเกียจ เพราะขณะที่อ้างประชาชน ตำรวจก็ยังมีข้อครหา และสร้างปัญหาเชิงประจักษ์มากมาย เช่น ในสถานการณ์การชุมนุม เราก็เห็นว่า ตำรวจยืนอยู่ตรงไหน ตำรวจไม่ใช่กลไกของความยุติธรรมคนก็เห็นๆกัน เอ็นจีโอก็เหมือนกัน คุณอ้างว่าคุณเป็นภาคประชาชน แต่เอาเข้าจริงเอ็นจีโอจำนวนมากก็ไม่ได้เข้าถึงปัญหาของประชาชนจริงๆ อยู่ข้างหลังประชาชนซะด้วยซ้ำ หลายปัญหาที่เกิดขึ้นเอ็นจีโอเงียบกริบ สยบยอมต่ออำนาจ และคุณก็ไม่ได้ทำงานให้ประชาชนฟรีๆ คุณก็กินเงินเดือน

“สื่อก็เช่นเดียวกัน บอกเป็นปากเสียงประชาชน แม่งประชาชนส่วนไหนวะ เพราะฉะนั้น สมควรไหมที่ประชาชนจะต้องวิพากษ์-วิจารณ์ไปจนถึงขั้นด่า ในยุคสมัยนี้ Media Disruption(การเปลี่ยนแปลงของวงการสื่อหลังยุคอินเตอร์เน็ต) ทำให้คำว่าสื่อไม่ได้ถูกผูกขาดโดยสื่อกระแสหลักอีกต่อไปแล้ว การสร้างสื่อหรือพื้นที่สาธารณะเพื่อที่จะ Voice Out(ส่งเสียง) ไม่ได้ถูกผูกขาดโดยสื่อมืออาชีพ ไม่ต้องเป็นหนังสือพิมพ์ระดับชาติ เป็นทีวี เป็นวิทยุอีกต่อไปแล้ว

“มันมี Platform(ช่องทางการสื่อสาร) ใหม่ๆเกิดขึ้น มันมี Individual Journalist(สื่อมวลชนอิสระ) เกิดขึ้น มันมีคนที่ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีในการพูดปัญหาของตัวเอง ปัญหาของกลุ่ม ปัญหาของภาคประชาชนได้แล้ว อำนาจการสื่อสารนี้ขยายตัวมากขึ้น และสวนทางกับอำนาจที่น้อยลงของสื่อกระแสหลัก เพราะ Media Disruption ส่วนนึง แต่เพราะคุณก็ทำตัวเองส่วนนึง คุณกลายเป็น Actor(ตัวแสดง) ทางการเมืองที่ให้โทษประชาชน หรือให้โทษผู้บริโภคสื่อซะด้วยซ้ำ”

ในช่วงเริ่มต้นอาชีพบรรณาธิการ สุชาดาใช้ถุงนอนแทนเตียง โต๊ะทำงานแทนห้องนอน และออฟฟิศแทนบ้าน สมัยที่นิตยสารสารคดีตั้งไข่ เธอเลือกที่จะนอนใต้โต๊ะทำงานถึง 3 ปี เพราะรู้สึกว่า 24 ชั่วโมงสั้นเกินไปสำหรับการทำนิตยสารให้ยอดเยี่ยม

“สื่อคือ Medium(สื่อกลาง) เมื่อไหร่ที่คุณจะเป็นพื้นที่ตรงกลาง ต้องมีคนอื่น มีคนอีกจำนวนมากนอกเหนือจากตัวเอง เป็นพื้นที่ที่มีคนเข้ามาใช้ประโยชน์ได้มากพอสมควร พูดง่ายๆ เป็นพื้นที่เพื่อส่วนรวม แต่ถ้าคุณทำไม่ได้ ไม่เป็นพื้นที่ตรงกลางช่วย Voice Out ปัญหาของคนอื่น มันก็เรียกตัวเองว่าสื่อไม่ได้ ตราบเท่าที่คุณยังทำได้ ก็ยังเรียกตัวเองว่า Media(สื่อมวลชน) ได้อยู่

สื่อที่พร่าเลือนในจุดเปลี่ยนผ่านของบ้านเมือง

“ปัจจุบัน คำว่าสื่อมันพร่าเลือนไปหมดแล้ว กำลังถึงจุดที่ใกล้ๆ จะเป็นจุดเปลี่ยนแล้วว่าตกลงอะไรคือสื่อ อะไรไม่ใช่สื่อ พี่เองไม่สามารถที่จะเคลมได้ด้วยตัวเองว่า เราเป็นสื่อหรือไม่ ถ้าพูดแบบนางงาม คือ ต้องให้คนอื่นบอกว่าเขานับเราเป็นสื่อไหม เราเป็นปากเสียงให้เขาไหม เราเป็นพื้นที่ตรงกลางไหม เราพูดถึงปัญหาของคนจำนวนมากไหม

“ถ้าปัญหาของคนจำนวนมากมันเกิดขึ้นในฟากของอนุรักษ์นิยม เราก็ต้องพูดเหมือนกัน เพราะเราคือพื้นที่ตรงกลาง เช่น สมมติว่าคนชนชั้นกลางอยู่ในโครงการบ้านจัดสรรแล้วถูกนิติบุคคลโกง หรือผิดสัญญา ถ้าเราเป็นสื่อที่ทำงานด้านนั้น เราก็ต้องทำข่าวเขา เราก็ต้องให้พื้นที่แก่เขา แต่ TCIJ(ศูนย์ข้อมูลและข่าวสืบสวนเพื่อสิทธิพลเมือง) ไม่ใช่สื่อแนวนั้น เราจะพูดอะไรที่รู้สึกว่ามันเป็นปัญหาของส่วนรวม เป็นปัญหาที่มันต้องใช้ข้อมูลในการที่จะทำให้คนสนใจ ทำให้คนรู้ว่าปัญหามันคืออะไร”

เมื่ออินเตอร์เน็ตเดินทางมากระแทกแผ่นดินไทย สุชาดา ปลุกปั้นสำนักข่าวออนไลน์ที่ชื่อ “TCIJ” จนได้รับการยอมรับในฐานะสื่อที่เข้มข้นด้วยข้อมูล สำนักข่าว “ประชาธรรม” เองก็เป็นอีกหนึ่งในสิ่งที่เธอสร้างสรรค์เอาไว้ในบรรณพิภพ(ออนไลน์)

ชีวิตปกติของคนทำสื่อ: จากอุดมการณ์สู่สามัญสำนึก

“พี่อยู่ในวงการสื่อมา 38 ปี มันไม่ใช่แค่อาชีพ ไม่ใช่แค่การทำมาหากิน แต่มันคือชีวิตปกติของเราด้วย เหมือนเราต้องกินข้าว นอนหลับ มีเพื่อนฝูง มันเป็นชีวิตปกติ ถ้าเราเชื่อว่า ต้องสวดมนต์ไหว้พระก่อนนอนทุกวัน เราก็ต้องทำมันทุกวัน มันคือชีวิตปกติ เพราะฉะนั้น การเป็นสื่อทำให้เราได้ชีวิตปกติที่เราพอใจ หรือภูมิใจ มันคืออาชีพสุจริต ไม่ได้ทำร้ายเบียดเบียนใคร แต่ขณะเดียวกัน เรารู้สึกว่าแม่งโคตรหัวใจพองโตเลย เวลาเห็นคนชอบสิ่งที่เราทำ ได้ประโยชน์จากสิ่งที่เราทำ มันก็ภูมิใจ พอใจ ดีใจ รู้สึกว่า เป็นอาชีพที่มันให้รางวัลทางใจกับเรา

“ถ้าคุณทำข่าวแล้วงานชิ้นนี้มีคนดู คนอ่าน คนเข้าถึงเยอะมาก ชมเชยว่าดีมาก รอบด้าน ข้อมูลลึก ขอบคุณที่เราทำหน้าที่ตรงนี้ สิ่งเหล่านี้คือรางวัลที่ทำให้คุณอยากจะทำต่อไปเรื่อยๆ ทั้งหมดจะอธิบายเพื่อหลีกเลี่ยงคำว่า อุดมการณ์ เพราะมันดูชวนอ้วกมากไปในยุคสมัยที่ทุกอย่างมันพร่าเลือนแบบนี้

“เคยมีสื่อบางคนที่บอกว่า อาชีพสื่อมันเป็นอาชีพพิเศษที่ทำให้ได้เข้าถึงแหล่งข้อมูล ได้รู้จักคนระดับบิ๊กเนมที่ถ้าไม่ได้อยู่ในอาชีพสื่ออาจจะไม่มีโอกาสเข้าถึง สำหรับพี่รู้สึกว่ามันไม่ใช่ มันไม่ใช่อาชีพพิเศษ ถ้าคุณคิดว่ามันเป็นอาชีพพิเศษ คุณก็จะเป็นแบบเดียวกับการที่สื่อพยายามบอกว่า ตัวเองเป็นฐานันดรที่สี่ ซึ่งมันกลวงเปล่า

“

ถ้าคุณคิดว่ามันเป็นอาชีพพิเศษ คุณก็จะเป็นแบบเดียวกับการที่สื่อพยายามบอกว่า ตัวเองเป็นฐานันดรที่สี่ ซึ่งมันกลวงเปล่า

“การเป็นสื่อ คุณต้องมี Common Sense(สามัญสำนึก) รักความเป็นธรรม เห็นว่าเรื่องนี้ต้องช่วยพูด รู้สึกว่าคนเหล่านี้ถูกฉ้อโกงแล้วไม่มีใครเห็นปัญหาของเขา แล้วอยากช่วยส่งเสียง อยากจะไปเจาะลึกเรื่องของเขา เปิดเผยข้อเท็จจริงว่า มีข้าราชการที่ทุจริต เอาเปรียบเขา คุณไม่กลัวที่จะเกิดอันตรายขึ้นกับคุณ

“ไม่รู้ว่าจะเรียกอุดมการณ์หรือเปล่า แต่พี่เรียกมันว่า Common Sense ที่รู้ว่าอะไรคือความยุติธรรม อะไรคือความไม่ยุติธรรม อะไรคือสิ่งที่ควรจะต้องทำเพื่อคนอื่นบ้าง พูดมาทั้งหมดเพื่อหลีกเลี่ยงคำว่า อุดมการณ์ เพราะตอนนี้คำนี้โคตรน่ารังเกียจเลย สื่อควรจะเลิกคิดว่าตัวเองยิ่งใหญ่ซะที เพื่อคุณจะได้เข้าใจความทุกข์ความสุขของคนตัวเล็กๆ บ้าง

“

สื่อควรจะเลิกคิดว่าตัวเองยิ่งใหญ่ซะที เพื่อคุณจะได้เข้าใจความทุกข์ความสุขของคนตัวเล็กๆ บ้าง

“ทุกวันนี้พี่ถือว่าตัวเองเกษียณแล้ว แต่ยังเป็นคนที่ติดตามข่าวสารตลอด ตอนนี้ใช้เวลากับการอ่านหนังสือ อ่านให้มากขึ้น เพราะพอจุดนึงที่เราแก่ได้ที่แล้ว เราจะรู้ว่าเราไม่รู้อะไรเลย ตอนนี้ เราอยากจะรู้แล้ว อยากจะรู้มากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงที่บ้านเมืองกำลังจะมีอะไรเปลี่ยนผ่าน บ้านเมืองกำลังลงแดง กำลังจะมีอะไรที่ไม่เคยเห็น แล้วเราก็ได้เห็น เราอยากจะเข้าใจมัน”

คราวที่ TCIJ ตีข่าวว่า “บริษัทผลิตอาหารยักษ์ใหญ่” จ่ายเงินซื้อสื่อเพื่อปิดข่าวไม่ดี ความมีอิทธิพลของบริษัทนั้น ทำให้ TCIJ ต้องพบมรสุม จากที่เคยมีนักข่าวกว่าสิบชีวิต องค์กรสื่อแห่งนี้ต้องลดขนาดจนเหลือคนทำงานแค่นับนิ้วมือข้างเดียวไหว ต้องอพยพสำนักงานจากเมืองหลวงลุ่มน้ำเจ้าพระยา ไปสู่เมืองใหญ่ใต้หมอกฝุ่นในภาคเหนือ

“พี่สนใจสถานการณ์ตอนนี้มาก การ Uprising(การลุกขึ้นเพราะตื่นรู้) ของคนรุ่นใหม่ ซึ่งมันอาจจะยังไม่ได้เกิดความเปลี่ยนแปลงที่เห็นชัดๆ แต่มันน่าสนใจว่า สังคมมาถึงจุดนี้ สื่อมีส่วนตรงไหนบ้าง สื่อเป็นปัจจัยเกี่ยวข้องในสถานการณ์ช่วงประวัติศาสตร์ระยะใกล้ 10 ปีนี้ยังไงบ้าง พี่เห็นว่า สื่อมีส่วนสำคัญ เพราะสื่อเป็น Actor โดยตรง ตั้งแต่รัฐประหาร 2549 ชัดเจนเลยว่า สื่อเลือกข้าง

“มันเป็นข้อถกเถียงที่พูดกันมานานว่า สื่อเลือกข้างได้ไหม ซึ่งพี่ก็ว่าเลือกได้ แต่ที่สุดคือคุณเลือกข้างไหน? แล้วได้ประโยชน์อะไรจากการเลือกข้างนั้น ประโยชน์ที่ว่านั้นเป็นประโยชน์โพดผลในเรื่องชื่อเสียงเกียรติยศ ประโยชน์เรื่องความเชื่อ ประโยชน์เรื่องเงินทอง หรือเป็นจุดยืนทางการเมือง มันจะไปพิสูจน์ตรงนั้นแหละ

“ช่วงที่ผ่านมา ความจริงพิสูจน์แล้วว่า สื่อที่เลือกข้างจำนวนหนึ่งมีประโยชน์โพดผลทางการเมือง โดยสื่อเองแทงไพ่แบบเดียวกันกับ Actor ทางการเมืองทั้งหลาย คือ แทงข้างผู้ชนะ ในกระแสสูงของม็อบนกหวีด สื่อก็เลือกข้าง เพราะการแทงไพ่แบบนี้แหละ แต่มันมีสื่อที่เลือกข้างเพราะความไม่รู้ อาจเพราะไม่ได้อ่านหนังสือ ชีวิตอยู่กับการทำข่าวประจำวัน ไม่รู้ที่มาที่ไปของปัญหา เห็นแต่ปรากฎการณ์ แล้วคุณก็แทงไพ่ เลือกจะเป็น Actor เลือกจะแทงผู้ชนะ เพราะคิดว่ากระแสสูงนั้นคือ ตลาดของคุณ

“20 ปีมานี้สังคมไทยมันเข้าสู่จุดของขั้วตรงข้าม หรือคู่ตรงข้าม ถ้านับเป็นเวลาในประวัติศาสตร์มันก็สั้นมาก เรายังเรียนรู้ไม่พอ ฝึกฝนไม่มากพอ โดยเฉพาะเรียนรู้และฝึกฝนการถกเถียงด้วยเหตุผลและข้อมูล ปัจจัยที่ทำให้เป็นเช่นนี้เพราะการศึกษาไทยล้มเหลว มันไม่ฝึกให้เราฟัง คิด แล้วตั้งคำถาม วิเคราะห์แล้วใช้ข้อมูลถกเถียงกัน ถามว่าเราเคยถูกฝึกอย่างนี้ไหมในโรงเรียน ในมหาวิทยาลัย ก็ไม่ แต่ทันใดนั้น สังคมเดินมาถึงจุดของขั้วตรงข้าม มันไม่ได้ Practice(แบบฝึกหัด) มันเลยรับฟังกันไม่ได้ทั้งสองฝั่ง”

ในวัยละอ่อน เธอเป็นส่วนหนึ่งของ “ชมรมนาฏศิลป์และการละคร” มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เธอแสดงเป็นหมอในละครที่มีคนถูกแขวนคอ สื่อนำภาพนั้นไปทำให้เกิดความเข้าใจผิดจนเป็นชนวนให้เกิดเหตุเศร้าเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2519

“ถ้ายกตัวอย่าง ... (สถานีข่าวแห่งใหม่ขวัญใจฝ่ายอำนาจนิยม) ก็ชัดเจน คือ การเลือกข้างของเขา เขาได้ประโยชน์คือ รายได้ เขาแทงไพ่แล้ว แต่ถามว่า อะไรทำให้คุณแทงไพ่แบบนี้ และโคตรเชื่อเลยว่าอยู่ฝั่งที่ถูกต้อง ฝั่งคนดี เพราะกะลาของคุณมันใบแค่นี้ไง ถามว่า ฝั่งประชาธิปไตยมีกะลาไหม ก็มีกะลาอีกเหมือนกัน แต่มันเป็นกะลาคนละใบ เราไม่ต้องเถียงกันว่า กะลาของใครใบใหญ่กว่ากัน เพราะอาการที่มัน Debate(ถกเถียง) กันไม่ได้ด้วยเหตุ ด้วยผล ด้วยข้อมูลความรู้ พูดหยาบๆ มันก็คือมีกะลาคนละใบ

“พี่ไม่ได้โทษปัจเจกบุคคลนะ พี่อยากจะโทษสังคมไทยที่ไม่เคยทำให้เราได้เรียนรู้สิ่งเหล่านี้ ไม่เคยทำให้เราได้ฝึกฝนสิ่งเหล่านี้ ตั้งแต่ในระดับครอบครัว เราโตมากับการถูกสั่งห้าม ไม่ให้คิดต่าง ไม่ให้ทำอย่างโน้น ไม่ให้ทำอย่างนี้ ห้ามนั่น ห้ามนี่ ในโรงเรียนเราไม่เคยได้ตั้งคำถาม หรือถกเถียงกับครู เราไม่เคยเท่ากัน เวลาอีกฝ่ายนึงผิดเห็นๆ เราก็เถียงไม่ได้ เราก็ส่งเสียงไม่ได้ เราอยู่สังคมแบบนี้มาตลอด

“ไอ้เรื่องการถกเถียงกันออกสื่อสาธารณะมันเพิ่งเกิดขึ้น เพราะการมี Online Platform(สื่อบนอินเตอร์เน็ต) ทั้งหลาย เราเลยได้ยินเสียงเหล่านี้มากขึ้น จึงเหมือนกับว่ามันอึกทึกไปหมด สถานการณ์ปัจจุบัน พี่มองว่า มันเพิ่งอยู่ในระยะเปลี่ยน แต่ผ่านหรือเปล่าไม่รู้ การผ่านไปสู่จุดที่เราเริ่มฟังกันได้ ไม่ใช่เถียงกันโดยไม่ฟังกัน เริ่มใช้เหตุผล ข้อมูลความรู้ พี่เชื่อว่า วันนึงสังคมมันจะเดินทางไปถึง เพราะคนรุ่นใหม่อ่านหนังสือมากขึ้น ใช้ข้อมูลมากขึ้น พี่เชื่อว่า วันหนึ่งเราจะเดินไปสู่จุดที่เราฟังกันอย่างอารยะ เถียงกันอย่างอารยะ

“พี่กล้าพูดได้ว่า พี่ไม่ได้เรียนรู้จากระบบการศึกษาเลยนะ พี่เคยถูกข้าราชการชั้นสูงในสภาการศึกษาชี้นิ้วถามว่า คุณวิพากษ์-การศึกษาอย่างโน้น อย่างนี้ อย่างนั้น แต่การศึกษาสร้างคุณมา มายืนวิพากษ์การศึกษาอย่างนี้ได้ยังไง พี่ก็บอกว่า พี่ไม่ได้อยู่ในการศึกษาของคุณอย่างเชื่องๆ ไง พี่ไม่เคยเชื่อสิ่งที่การศึกษาแบบของคุณบอกเลย พี่แสวงหา และเรียนรู้ไง

“การศึกษาไทยมันมันพยายามปราบคนส่วนมากให้เชื่อง แต่เด็กเดี๋ยวนี้มันไม่เชื่องไง มันถึงเกิดสถานการณ์ที่ต้องการจะเปลี่ยน เพราะอะไรเขาถึงไม่เชื่อง? เพราะโลกมันกว้างขึ้น ข้อมูลความรู้มันหลั่งไหล ทุกคนมีความเป็นพุทธะอยู่ ทุกคนเรียนรู้ได้”

TCIJ นอกจากจะเป็นสำนักข่าวแล้ว หลายปีที่ผ่านมายังเป็นสถาบันการศึกษาสำหรับคนที่อยากเป็นสื่อ หลักสูตรอบรมนักข่าวของ TCIJ รวบรวมวิทยากรระดับแม่เหล็กหลายคน นิธิ เอียวศรีวงศ์, สุรชาติ บำรุงสุข, เกษียร เตชะพีระ, วรเจตน์ ภาคีรัตน์, ประจักษ์ ก้องกีรติ, สมบัติ บุญงามอนงค์ หรือแม้กระทั่ง จอมขวัญ หลาวเพ็ชร์ หรือ ยิ่งชีพ อัชฌานนท์

“ถึงตอนนี้ ยังไงพี่ก็แทงไพ่ฝั่งประชาธิปไตย เพราะ Common Sense ของพี่มันบอกว่า คนฝั่งนี้มันเยอะแต่เขาได้รับความไม่เป็นธรรม เขาเสียเปรียบ ถูกกดขี่ข่มเหงเยอะมาก มันทำให้ Common Sense ของพี่บอกว่าพี่ต้องยืนข้างนี้ เพราะคนฝั่งนี้เจอปัญหามากกว่าคนอีกฝั่งนึง คนอีกฝั่งเป็นผู้ได้เปรียบ เป็นผู้ที่อยู่ในอำนาจ รัฐสภาออกกฎหมายเฮงซวย ไม่เป็นธรรมกับคนส่วนข้างมาก เขาทำได้ยังไง? เพราะ เขามีปืน และมีกองทัพไง

“แม้เวลานี้ หรืออนาคตระยะใกล้นี้ คนส่วนข้างมากจะยังเสียเปรียบ ยังเอาชนะคนมีปืนที่เป็นคนส่วนข้างน้อยไม่ได้ พี่ก็ยังจะเลือกคนส่วนข้างมากที่จะแพ้อยู่ดี เรายืนอยู่ข้างผู้แพ้มาตลอดชีวิตแล้ว พี่เปลี่ยนเป็นอย่างอื่นไม่ได้ พี่เลือกอยู่ข้างผู้แพ้ แล้วตัวเองก็เป็นผู้แพ้ด้วยนะ แต่ในอีกด้านนึง เราก็ไม่ยอมรับว่าเราแพ้ เพราะมันไม่ใช่การแพ้-ชนะในความหมายของการแข่งขัน พี่ว่าประชาชนแม่งแพ้มาทุกยุคทุกสมัยว่ะ เพราะอะไรพี่ก็ตอบไม่ได้นะ แต่พี่ก็เชื่อว่าโดยสัจธรรม อะไรที่มันผิดธรรมชาติมากๆ ผิดปกติมากๆ มันไม่ยืนยาว มันอาจจะใช้เวลามากในการเปลี่ยน แต่ความผิดปกติ หรือผู้มีอำนาจจะไม่เป็นอมตะ

“ในทางการเมือง เราอยากได้การเมืองที่เป็นประชาธิปไตย เคารพสิทธิมนุษยชนมากกว่านี้ ทหารถอยออกไปจากการเมืองมากกว่านี้ ยังไงสังคมก็ต้องการตัวแทน และเป็นตัวแทนที่เราเลือกเองจริงๆ เลือกโดยที่ไม่ได้มีปืนจี้อยู่ข้างหลัง ไม่ได้มีคนชักใย ไม่ได้มีอำนาจบังคับ ไม่ได้มีอำนาจแทรกแซงอะไรแบบนั้น

“ชัยชนะที่รออยู่ คงเป็นการปรับเปลี่ยนอำนาจทางการเมือง ประชาชนลืมตาอ้าปากได้ เหมือนที่เด็กสมัยใหม่ชูคำว่า ถ้าการเมืองดี เราจะอย่างโน้น อย่างนี้ เด็กจะไม่ถูกครูลงโทษแบบไร้เหตุผล, ประชาชนสามารถเข้าชื่อเสนอกฎหมายถอด ส.ส. ที่ทุจริตฉ้อฉล ไม่เป็นปากเสียงได้, Sex Worker(พนักงานบริการทางเพศ) จะเป็นอาชีพสุจริต, คนเล็กคนน้อยจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีกว่านี้ ได้รับการดูแลรักษาในโรงพยาบาลด้วยความสบายใจ

“ถ้าการเมืองดี เราจะอย่างนี้ อย่างนั้น มันเป็นการปรับสมดุลทางอำนาจ เพราะขณะนี้มันไม่สมดุล เราเห็นกันอยู่ว่า มันไม่สมดุลยังไงแบบไหน ง่ายๆ เลย แค่เราบอกว่ามาร่างรัฐธรรมนูญใหม่กันเถอะ มึงจับกูเข้าคุก เห้ย ม.112 มันเกินไปนะโว้ย ในโลกเสรีประชาธิปไตยเขาไม่ใช้กันแบบนี้แล้ว ศาลยังไม่ทันตัดสินเลยก็จับเขาเข้าคุก การที่เราส่งเสียงไม่ได้มันคือ การเสียสมดุล มันเป็นภาวะไม่ปกติของสังคมมนุษย์เลย เราจึงต้องการการเมืองที่มันดีกว่านี้”

ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา แม้จะไม่เคยนำเสนอข่าวแบบหวือหวา วูบวาบ แต่ในยุคที่สังคมแบ่งออกเป็นสองข้าง TCIJ เคยถูกโยงเข้ากับ CIA(สำนักข่าวกรองกลาง สหรัฐอเมริกา) มาแล้ว ด้วยเคยรับทุนจาก NED(กองทุนเพื่อประชาธิปไตยแห่งชาติสหรัฐอเมริกา) องค์กรที่สุชาดาสร้างกลับถูกมองว่าเป็น ขี้ข้าอเมริกัน ทั้งที่เธอเองก็บอกมาตลอดว่า เธอเป็นลูกเจ๊ก

“ถ้าเจ้าหน้าที่รัฐทำระยำๆกับสื่อ สื่อควร Boycott(คว่ำบาตร) สื่อควรจะ Boycott รัฐบาล Boycott เป็นคนๆไปเลย พี่เชื่อว่า สื่อต่างประเทศกล้าทำ แต่สื่อไทยเชื่องเกินไปที่จะทำ แต่ก็น่าเห็นใจ เพราะเหตุผลเรื่องเศรษฐกิจ ปากท้อง ทำให้มันขาดความกล้าหาญทางจริยธรรม ตั้งแต่ตัวองค์กรต้นสังกัดของเขาเลย ถ้าองค์กร Backup(สนับสนุน) ให้ Boycott เลย พี่เชื่อว่า นักการเมืองถ่อยๆ ก็ไม่กล้าทำอะไรสื่อหรอกนะ นักการเมืองถ่อยๆ พวกนี้ต้องอาศัยสื่อ เอาเข้าจริงสื่อมีอำนาจเหนือกว่าในบางมิติ แต่ไม่กล้าพอ แล้วถ้าสื่อรวมหัวกันจริงๆ พี่เชื่อว่า นักการเมืองหงอ แต่ในการเมืองที่ไม่ปกติแบบนี้ สื่อก็คงประเมินได้ว่า มึงเล่นทางสกปรกกับกูแน่เลย

“อย่างกรณีที่ นักข่าวนั่งไขว่ห้างถูกห้ามไม่ให้เข้าทำเนียบ สุดท้ายทำเนียบออกมาแก้ข่าวว่าห้ามเข้าด้วยเหตุผลอื่น ไม่ใช่นั่งไขว่ห้าง มันมีเรื่องเฮงซวยขนาดนี้เกิดขึ้น สื่อมึงเรียนรู้ซะทีสิว่า เขาอาศัยมึงเป็นแค่ไมโครโฟน ปล่อยให้เขาแก้ข่าว มึงดันเงียบ การโต้ตอบในอุดมคติควรจะ Boycott แม่งเลย หรือ มันมีวิธีตั้งเยอะแยะ สัมภาษณ์นักข่าวคนนั้นซะเองก็ยังได้เลย ให้เขาพูดเลยว่าไม่ได้ดูถูกแหล่งข่าว มันมีวิธีทำตั้งเยอะ แต่คุณเล่นไม่ทำอะไรเลย ซ้ำร้าย องค์กรวิชาชีพสื่อกลับออกมาตำหนินักข่าวเอง ถ้าไม่ให้เรียกว่าเชื่อง จะให้ใช้คำไหนดี ใส่เลยนะคำเหล่านี้ อยากพูดมานานแล้ว พวกสื่อมึงด่ากูมาเลย ตอนนี้กูว่าง กูเกษียณแล้ว”

สุชาดาในวัย 66 ปี ยังดื่มเบียร์ได้ และเคลื่อนไหวกระฉับกระเฉง สื่อหน้าไหนที่ไม่พอใจสิ่งที่เธอพูด และต้องการถกเถียงกับเธอ เราไม่มีเบอร์โทรศัพท์ หรือโทรเลขให้ คุณต้องใช้ความพยายามแสวงหาด้วยตัวเอง