จดหมายรักถึงอดีตที่ผ่านมา: อภิชาติ เพชรลีลา พูดถึงนิยายเล่มใหม่ในห้องสมุดบินหลาฯ ที่ปักธงชัย

วันที่ 11 กรกฎาคม 2569 ที่ห้องสมุดชุมชนวิปัสสนาลัย อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา อภิชาติ เพชรลีลา นั่งคุยแบบสบาย ๆ ถึงนวนิยายเล่มใหม่ ในบรรยากาศรายรอบด้วยหนังสือจำนวนมหาศาลเกินกว่าจะนับได้ของ บินหลา สันกาลาคีรี นักเขียนรางวัลซีไรต์ผู้ล่วงลับ อันเป็นความตั้งใจของ ปราย พันแสง นักเขียนเลื่องชื่อในเมืองไทยและเพื่อนร่วมรุ่นจากยุคนิตยสาร ไปยาลใหญ่ เจ้าของพื้นที่ที่อยากให้ห้องสมุดอันรายรอบด้วยภูเขาและร่มไม้เป็นแหล่งรวบรวมผลงานของนักเขียนรุ่นพี่ผู้ล่วงลับ รวมถึงอยากให้ที่แห่งนี้บรรจุความทรงจำ ความรัก และความรู้ของคนที่สนใจผลงานของบินหลา สันกาลาคีรี ให้ได้เข้ามาใช้จ่ายวันเวลาและซึมซับแรงบันดาลใจจากนักเขียนที่พวกเขารัก เหมือนอย่างที่อภิชาติและเรากำลังทำอยู่ในเย็นวันนั้น

ทราบมาว่าคุณมีนามปากกาสองอย่างคือ อภิชาติ เพชรลีลา และ นอม วิเศษสิงห์ อยากถามให้ชัดเจนว่าสองนามปากกานี้แตกต่างกันอย่างไร และมีเงื่อนไขหรือวิธีคิดอะไรที่ทำให้เลือกใช้นามปากกาหนึ่งแทนอีกนามปากกาหนึ่ง 

อภิชาติ เพชรลีลา คือนามปากกาที่นำชื่อคุณพ่อมาใช้ ส่วน นอม วิเศษสิงห์ มาจากนามสกุลเดิมของคุณแม่ ผมอยากให้ชื่อของทั้งพ่อและแม่เป็นตัวแทนกัน โดยเฉพาะคุณพ่อที่เสียไปแล้ว จะได้มีชื่อยังใช้อยู่จนถึงปัจจุบัน แต่ผมใช้

นอม วิเศษสิงห์ แค่สองเรื่อง คือ นวนิยายเรื่องแม่ (2546)  กับรวมเรื่องสั้น  บ้านของคนรัก (2550)  เพราะช่วงที่เขียนใหม่ ๆ ผมยังไฟแรง อยากสร้างผลงานที่เป็นที่ยอมรับ งานแรกๆ อย่าง กล่องไปรษณีย์สีแดง หรือ อยากให้ลมหนาวหวนมาอีกครั้ง เป็นวรรณกรรมแนวความรักวัยรุ่น พอมาเขียนเรื่อง แม่ ที่มันซีเรียสกว่า ผมเลยแยกนามปากกาออกมา กลัวว่าคนที่อ่านงานเวลานั้นจะแยกไม่ออกถ้ามาเจองานหนัก ๆ แต่พอมาถึงตอนนี้ เส้นแบ่งเหล่านั้นมันคลี่คลายลงไปแล้ว ผมก็เลยรวบกลับมาใช้ชื่อที่คนรู้จักมากที่สุดคือ อภิชาติ เพชรลีลา ไปเลย 

เมื่อเทียบกับนักเขียนในรุ่นราวคราวเดียวกัน งานของคุณอภิชาติมีจำนวนไม่มาก อยากทราบว่ากว่าจะเขียนแต่ละเรื่องใช้ปัจจัยอะไรที่ทำให้รู้ว่าถึงเวลาต้องลงมือเขียนแล้ว

ถ้าในรุ่นเดียวกันก็มี อุรุดา โควินทร์ ที่เป็นเพื่อนกันมา แล้วก็ นิวัฒน์ พุทธประสาท ที่เกิดปีเดียวกันเลย รวมถึง

วาด รวี ที่เสียชีวิตไปแล้วครับ ถ้าดูจริงๆ นิวัฒน์ ตอนเป็นนักเขียนดาวรุ่งช่วงแรกๆ ก็มีผลงานเยอะ แต่ช่วงหลังหันไปทำบรรณาธิการและเปิดสำนักพิมพ์ของตัวเอง (เม่นวรรณกรรม) ซะมากกว่า ผมเองก็คล้ายกัน ช่วงแรกๆ มีเรื่องเล่าเยอะ พิมพ์ปีละเล่ม ตอนหลังก็เว้นช่วงห่างไปหลายปีกว่าจะมาออกเล่มนี้ ส่วน อุรุดา มีผลงานหลากหลายมาก

ทั้งเรื่องสั้น มีเรื่องเอกอย่าง หยดน้ำหวานในหยาดน้ำตา และยังเขียนเรื่องจิปาถะอื่นๆ อย่างเรื่องการทำครัว บทความต่างๆ ด้วย แต่ของผมจะเน้นเขียนแนวฟิคชั่นเป็นหลัก ไม่ใช่สารคดี งานของผมมีแค่สองแบบคือเรื่องสั้น

กับนิยาย แต่เรื่องสั้นจริงๆ ก็มีแค่รวมเรื่องสั้นเล่มเดียวคือ ฉันขังความรักไว้ในหนังสือ นอกนั้นเป็นนิยายขนาดสั้นบ้างยาวบ้าง

รวมทั้งหมด 8 เล่ม นับเฉพาะที่พิมพ์ใหม่และรีพรินต์แล้ว ทีนี้ที่ว่าทำไมงานผมถึงน้อยกว่าคนอื่น เพราะนักเขียนรุ่นใหม่หรือรุ่นเก่าหลายคนเขาเขียนจากจินตนาการ เรื่องไหนน่าสนใจแนวไหนเขาก็เขียนออกมาได้ ทำให้ผลงานมีความหลากหลาย แต่ของผมทุกเล่มเขียนมาจากตัวเองจริงๆ พูดตรงๆ คือผมเขียนเรื่องจากจินตนาการเองไม่มีความสุข

ถ้าให้เขียนก็คงเขียนได้แต่คิดว่าคงไม่ดี เพราะฉะนั้นทั้งหมดที่เขียนมาจึงเป็นเรื่องของชีวิตที่ผ่านมา เป็นเสี้ยวประวัติศาสตร์ส่วนตัว เป็นเรื่องความรู้สึกที่เป็นเรื่องจริงทั้งนั้น ปัจจัยที่ทำให้รู้ว่าถึงเวลาต้องเขียนแล้ว ก็คือเมื่อมีเศษเสี้ยวชีวิตช่วงหนึ่งที่มันตกผลึกมากพอ อย่างตอนเรียนที่เชียงใหม่ ตอนอกหักที่ทำงานออฟฟิศ หรือตอนไปใช้ชีวิตที่เกาหลี มันจะสะสมความรู้สึกจนถึงจุดที่อยากถ่ายทอดออกมาเป็นตัวหนังสือ

จากผลงานระยะแรก ๆ อยากให้ลมหนาวหวนมาอีกครั้ง กับ กล่องไปรษณีย์สีแดง นับเป็นช่วงคาบเกี่ยวกัน แล้วเล่มไหนเขียนก่อนกัน และชีวิตช่วงเรียนที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีผลต่อสไตล์การเขียนของคุณอภิชาติอย่างไรบ้าง

จริง ๆ  แล้ว อยากให้ลมหนาวหวนมาอีกครั้ง คือเรื่องที่ผมเขียนก่อน แต่ กล่องไปรษณีย์สีแดง กลับได้พิมพ์ออกมาเป็นเล่มแรก เพราะเขียนเสร็จเร็วกว่า ใช้เวลาแค่ 3 เดือน แล้วส่งไปประกวดในนายอินทร์อะวอร์ดจนได้รับรางวัลพิเศษคัดเลือกให้จัดพิมพ์ 

พูดถึงเชียงใหม่อย่างที่กล่าวไปงานเขียนของผมถ้าไม่ใช่ฉากเชียงใหม่ทั้งเรื่อง ก็ยังมีเชียงใหม่ที่เป็นฉากสำคัญในเล่ม ส่วนที่ว่าชีวิตมีผลต่อสไตล์การเขียนอย่างไร ตอนนั้นผมใช้ชีวิตอยู่ที่นั่นประมาณ 6-7 ปี  จึงฉกฉวยเอามาเป็นฉาก แล้วรู้สึกว่ามันเป็นชีวิตที่มีความสุขและอิสระมาก มีทั้งเพื่อน มีทั้งเวลา มีสิ่งที่เราสนใจ  พอเรียนจบต้องกลับมาอยู่กรุงเทพฯ ทำงานบริษัทเอกชนแบบตอกบัตรทุกวัน ชีวิตมันเปลี่ยนไปเลย ถูกบีบคั้นด้วยสภาพแวดล้อมที่เคร่งครัดขึ้น ไม่เป็นอิสระเหมือนตอนอยู่เชียงใหม่ ผมเลยรู้สึกอึดอัด และสิ่งที่ช่วยบรรเทาความรู้สึกนั้นได้ก็คือการถ่ายทอดมันออกมาเป็นนิยาย ทั้งเรื่องเพื่อน บรรยากาศ และฉากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นั่นแหละคือที่มาของสไตล์การเขียนของผม

นอกจากเรื่องแม่แล้ว ยังมีเล่มอื่น ๆ อีกไหมครับที่มีเศษเสี้ยวชีวิตจริงของคุณอภิชาติแฝงอยู่ พอจะยกตัวอย่างที่ชัดเจนได้บ้างไหม

มีแทบทุกเล่มเลยครับ อย่างที่กล่าวไปงานเขียนของผมถ้าไม่ใช่ฉากเชียงใหม่ทั้งเรื่อง ก็ยังมีเชียงใหม่ที่เป็นฉากสำคัญในเล่ม  ถ้าไล่ไปตั้งแต่เรื่องแรกอย่าง อยากให้ลมหนาวหวนมาอีกครั้ง  กับที่พิมพ์เป็นเล่มแรกคือ กล่องไปรษณีย์สีแดง   ทั้งสองเรื่องเป็นชีวิตวัยรุ่นในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ที่มาจากประสบการณ์จริงของผมเองทั้งนั้น อย่างฉากที่ไปเที่ยวสุราษฎร์ฯ แล้วขาหัก ผมก็ขาหักจริงๆ (หัวเราะ) ส่วนเรื่อง นกดวงจันทร์ ก็มาจากตอนที่ผมอกหักช่วงทำงานออฟฟิศจริง ๆ และเล่ม ดอกไม้ ทะเล ภูเขา คิดถึง ท้องฟ้า พระจันทร์ ดาว ขอบคุณ บุรุษไปรษณีย์ (2554) ก็เป็นฉากเกาหลี มาจากตอนที่ผมไปใช้ชีวิตอยู่เกาหลีกับพี่ต้อ (บินหลา สันกาลาคีรี) ประมาณ 6 เดือน ในฐานะตัวแทนนักเขียนไทยไปร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ตอนนั้นพี่ต้อกลับมาเขียนเรื่อง นกก้อนหิน ส่วนผมก็ได้เรื่องนี้มา เป็นเศษเสี้ยวความรู้สึกเรื่องความรักที่เกิดขึ้นจริงในช่วงเวลานั้น พูดได้ว่าทุกเล่มของผมมีลักษณะแบบนี้มาตลอด คือเป็นเศษเสี้ยวชีวิตของผมเองทั้งนั้น 

นิยายเรื่อง แม่ ปี 2546 ใช้นามปากกา นอม วิเศษสิงห์ กับ แม่รวงทอง ภาคพังตรุ ปี 2569 ในนามปากกา อภิชาติ เพชรลีลา ทั้งสองเรื่องมีคำว่า แม่ เป็นแกนกลาง อยากทราบว่าสองเรื่องนี้สัมพันธ์กันอย่างไร และมีที่มาที่ไป มีวิธีเก็บข้อมูลหรือเตรียมเค้าโครงเรื่องอย่างไรบ้าง

สัมพันธ์กันแน่นอนครับ ไม่ใช่คนละโลกกัน เมื่อสิบกว่าปีก่อน ตอนนั้นผมใช้ชีวิตอยู่ที่เชียงใหม่ กลับไปซื้อบ้านอีกครั้งหลังจากสมัยเรียน แต่สุดท้ายก็ตัดสินใจขายบ้านที่เชียงใหม่มาปลูกบ้านใหม่ที่ตำบลพังตรุ อำเภอพนมทวน บนที่ดินของบรรพบุรุษฝ่ายแม่ที่ตกทอดมาจากตายาย เพื่อให้แม่ได้อยู่ในบั้นปลายชีวิต ทุกวันนี้ผมก็อยู่ที่พังตรุสลับกับในเมืองกาญจนบุรี ตอนที่เขียนเรื่อง แม่ เมื่อปี 2546 นั้น ผมตั้งใจสะท้อนเศรษฐกิจยุคต้มยำกุ้งปี 2540 เขียนด้วยความรู้สึกของนักเขียนหนุ่มอายุสามสิบกว่าที่อยากเขียนงานให้คนยอมรับ พรั่งพรูออกมาตรงและแรง แล้วก็ไม่ได้กลับไปอ่านมันอีกเลยนานถึง 21 ปี

จนอยู่มาคืนหนึ่งเมื่อสองปีก่อน (ปี 2567) ผมรู้สึกขึ้นมาว่าทำไมเราไม่เอาเรื่อง แม่ มาเขียนให้สมบูรณ์ เพราะตอนนั้นเรายังเขียนแบบเด็กหนุ่ม และยังเขียนไม่ครบ เรื่อง แม่ เดิมมีอยู่สองภาคของฉาก คือชีวิตแม่ที่อพยพมาทำงานในกรุงเทพฯ จนมาพบกับพ่อ แล้วไปอยู่ในชุมชนแออัดที่เรียกว่าชุมชนส้มโอหวาน แต่กลับไม่มีฉากของรากเหง้าตำบลพังตรุเลย พอดีกับตอนนั้นผมสร้างบ้านที่พังตรุเสร็จแล้ว แม่ก็ย้ายจากกรุงเทพฯ มาอยู่ด้วย ผมเลยมีเวลาได้พูดคุยกับท่านมากขึ้น อยู่ในสถานที่ที่เป็นฉากรากเหง้าของบรรพบุรุษจริง ๆ ผมก็ซอกแซกถามเรื่องเก่า ๆ ว่าท่านเจอพ่อยังไง ชีวิตวัยสาวเป็นอย่างไร ปัจจุบันแม่ผมอายุ 79 แล้ว ท่านก็มีความสุขที่ได้เล่าเรื่องพวกนี้ ตัวละครและฉากต่าง ๆ

ในเล่มก็อยู่ในหมู่บ้านนี้จริง ๆ ผมเลยคิดว่าน่าจะเอาเรื่องนี้มาเขียนให้สมบูรณ์ในภาคที่เป็นต้นรากเหง้าก่อนจะไป

ถึงเรื่องกรุงเทพฯ

แม่รวงทอง ภาคพังตรุ จึงเป็นภาคที่เขียนถึงประวัติศาสตร์ เขียนถึงความเป็นแม่ ชีวิตแม่ตั้งแต่สมัยสาว สอดคล้องกับบริบทสังคมยุคก่อนที่โตมากับเพลงลูกทุ่งและการถูกเอารัดเอาเปรียบก่อนย้ายเข้ามาทำงานที่บางกอกในยุคที่กรุงเทพฯ กำลังเฟื่องฟู และพังตรุเองก็เป็นชุมชนที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ด้วย ถ้าใครเคยอ่านประวัติศาสตร์ก็อาจเคยได้ยินชื่อตะพังตรุ เชื่อกันว่าเป็นที่ที่มังกะยอชะวาตั้งทัพหลวงก่อนยกทัพไปทำยุทธหัตถี

กับพระนเรศวรที่ด่านเจดีย์สามองค์เมื่อ 400 ปีก่อน ตอนที่ท่านมุ้ยทำเรื่อง ตำนานสมเด็จพระนเรศวร ก็เคยไปคุยกับ

เจ้าอาวาสและสำรวจพื้นที่มาแล้ว ยังมีคันคูรบเก่าที่เห็นได้ชัดจากภาพถ่ายทางอากาศ ยืนยันว่าพม่าเคยมาตั้งค่ายคูรบจริงตามที่พงศาวดารระบุไว้ รวมถึงมีเจดีย์ราย พื้นโบสถ์เก่า และหลวงปู่ขาวที่ชาวบ้านเคารพศรัทธากันมา

ผมจึงเอาเรื่องเล่าและตำนานเหล่านี้มาผสานเข้ากับชีวิตแม่ กลายมาเป็น แม่รวงทอง ภาคพังตรุ  

ไม่เชิงจะสปอย แต่อยากทราบว่าแม่รวงทองภาคพังตรุต้องการจะสื่อสารอะไรกับผู้อ่านเป็นพิเศษ ที่บอกว่าจดหมายรักถึงชีวิตที่ผ่านมา หมายความในแง่ไหนบ้าง 

สารคดี

คุณอาจสนใจอ่านเพิ่ม

กินเบียร์กับ สุชาดา จักรพิสุทธิ์ ในวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก

“ชาวบ้านด่าสื่อกันเยอะ พี่คิดว่าก็สมควรถูกด่าเนาะ แต่เขาคงไม่ได้สะดุ้งสะเทือนอะไรหรอก เพราะเขามีโลกทัศน์ หรือความเชื่อแบบเดียวกับอนุรักษ์นิยมและสลิ่ม” เป็นความสำเร็จของ The Isaander ที่สามารถหลอกล่อ พี่ดา-สุชาดา จักรพิสุทธิ์ มารับประทานเบียร์ร่วมกันได้ แต่ที่ประสบความสำเร็จยิ่งกว่า คือ การได้เป็นไมโครโฟนให้คนระดับอาจารย์ของวงการสื่อเช่นเธอ แสดงทัศนะที่มีต่อวงการสื่อในปัจจุบันสมัย สำหรับคนรุ่นใหม่ ชื่อ “สุชาดา” อาจจะไม่คุ้นหูนัก แต่สำหรับคนที่สะสมฤดูฝน และฤดูร้อนมามากพอ...

อ่านบทความนี้ต่อ→

ผมมีความรู้สึกว่ากำลังเขียนจดหมายรักถึงชีวิตที่ผ่านมาที่มันครบถ้วนที่สุดตั้งแต่เขียนหนังสือมา เพราะงานเล่มก่อน ๆ อาจเป็นแค่เศษเสี้ยวชีวิตบางช่วง แต่เล่มนี้มันคือรากเหง้า เขียนตั้งแต่ปู่ ย่า ตา ทวด พี่น้อง ป้า น้า อา ตัวละครในเรื่องเป็นตัวละครก็จริง แต่มีเค้าโครงมาจากเรื่องราวของครอบครัวเรา คนอ่านอาจนึกถึงแค่ตัวละคร แต่คนเขียนอย่างผมรู้อยู่แก่ใจว่าแต่ละเศษเสี้ยวที่เก็บไว้ในนี้คืออะไร ถ้าจะกล่าวโดยสรุปเป็นเรื่องที่รวบรวมชีวิตทั้งหมดที่ผ่านมาของแม่ จนถึงปัจจุบัน ถ้าในเนื้อเรื่องคือจนถึง พ.ศ. 2549 ปีที่มีการปฏิวัติรัฐประหารทักษิณ

การที่เนื้อเรื่องกินระยะเวลายาวนานขนาดนั้น ตั้งแต่ปี 2500 ถึง 2549 มีเหตุผลอะไรที่ทำให้อยากเขียนให้ครอบคลุมช่วงเวลาขนาดนี้

การเขียนงานวรรณกรรมสำหรับผมมันเป็นเหมือนภาพฉายของประเทศและประวัติศาสตร์ไปด้วยในตัว เลยอยากเขียนให้ครอบคลุมตั้งแต่ยุคจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เหตุการณ์ 14 ตุลา 6 ตุลา มาจนถึงปี 2549 เพราะมันจะเป็นเรื่องของแผ่นดิน เรื่องของชาติที่ถูกโอบอุ้มด้วยรากเหง้าของเราจริง ๆ ทั้งระบบกสิกรรมในยุคนั้น เพลงลูกทุ่งของสุรพล สมบัติเจริญ หนังไทยยุคทองของมิตร ชัยบัญชา สิ่งเหล่านี้เป็นตัวแทนที่ชัดเจนของความเป็นคนไทยและความเป็นประเทศในช่วงเวลานั้น ผมอยากเขียนให้ใกล้เคียงกับความเป็นจริงที่สุด และอยากให้มันเข้ากับเรื่องราวของครอบครัวเราด้วย อย่างช่วงปี 2512 ที่แม่ผมเข้ากรุงเทพฯ นั้นเป็นยุคที่แรงงานเริ่มหลั่งไหลเข้ากรุงเทพฯ พอดี สะท้อนภาพเศรษฐกิจในช่วงนั้นได้ชัดเจน แต่ที่น่าสนใจคือ พอมองย้อนมาปัจจุบัน แพทเทิร์นของแรงงานก็ยังคล้ายเดิมอยู่ เพียงแต่ตัวละครเปลี่ยนไป จากคนอีสานหรือคนต่างจังหวัดที่เคยเข้ากรุงเทพฯ ก็กลายเป็นแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านที่อพยพเข้ามาแทน ส่วนคนไทยเองแทนที่จะเข้าบางกอกเหมือนเมื่อก่อน ก็ย้ายไปหางานที่อื่นแทน อย่างเกาหลีใต้หรือออสเตรเลีย

 เป็นประสบการณ์การอ่านที่ต้องเปิดเพลงลูกทุ่งคลอฟังไปด้วย อยากทราบเหตุผลของการเลือกบทเพลงเข้ามาในนิยาย และการปะทะกันระหว่างเพลงลูกทุ่งกับลูกกรุงที่คนต่างจังหวัดกับคนกรุงฟังแตกต่างกัน เป็นการบันทึกประวัติศาสตร์ที่ตั้งใจมากน้อยแค่ไหน เพลงลูกทุ่งสะท้อนวิถีชีวิตอยู่แล้วในตัวมันเอง อย่างเพลง อย่าหลงบางกอก

ก็สะท้อนถึงช่วงที่แม่รวงทองอพยพเข้ามาทำงานในกรุงเทพฯ พอดี เพลงลูกทุ่งเป็นรากเหง้า เป็นเรื่องเล่าที่ยังคลออยู่กับสังคมไทยมาจนถึงปัจจุบัน ในเล่มนี้จึงมีการปะทะกันระหว่างคนฟังเพลงลูกทุ่งกับคนกรุงเทพฯ ที่ฟังเพลงลูกกรุงอย่างวงสุนทราภรณ์ สุเทพ วงศ์กำแหง หรือสวลี ผกาพันธุ์ ผ่านตัวละครพ่อที่โตมากับความเป็นบางกอก มาปะทะกับแม่รวงทองที่มาจากต่างจังหวัด ตอนเขียนผมเปิดเพลงฟังคลอไปด้วย ไม่ได้เลือกล่วงหน้าว่าจะใช้เพลงไหน แต่ปล่อยให้เนื้อเรื่องดำเนินไปถึงตรงไหน เพลงมันก็จะมาเองตามนั้น 

ระหว่างที่เขียนนิยายเล่มนี้ นึกถึงหน้าตาของผู้อ่านไหมครับว่าจะเป็นกลุ่มไหน เพราะงานก่อนหน้าอย่างกล่องไปรษณีย์สีแดงมีฐานแฟนที่ผูกพันกับตัวละครมานานมาก แต่แม่รวงทองดูเป็นเรื่องที่จริงจังและมีความเป็นผู้ใหญ่กว่า คาดหวังว่าคนอ่านกลุ่มไหนจะเข้าถึงเรื่องนี้ได้มากที่สุดครับ 

ตอนเขียนผมไม่เคยคิดเลยว่าหน้าตาคนอ่านจะเป็นยังไง ผมเขียนในสิ่งที่อยากเขียนตามสไตล์ของตัวเอง เขียนเพื่อบันทึกเศษเสี้ยวชีวิตของตัวเองเอาไว้ก่อน เรื่องที่นักอ่านจะอ่านมันเป็นเรื่องหลังจากที่เราเขียนจบแล้ว ผมใช้เวลาเขียนเล่มนี้ถึง 2 ปี และคิดว่าเป็นผลงานที่น่าพอใจ ก็ได้แต่หวังว่าคุณค่าของมันจะดีพอที่คนอ่านจะบอกต่อกันไปแบบปากต่อปาก ซึ่งคงต้องใช้เวลาสักพักหนึ่ง 

ตั้งแต่กล่องไปรษณีย์สีแดงจนมาถึงแม่รวงทอง คนอ่านเปลี่ยนไปอย่างไรบ้างในสายตาของคุณอภิชาติ และสิ่งที่คนอ่านยุคนี้ต้องการจากนิยายต่างจากเมื่อยี่สิบกว่าปีที่แล้วอย่างไรครับ

ต่างกันเยอะครับ เมื่อ 20-30 ปีที่แล้วเราอ่านหนังสือเหมือนอ่านงานวรรณกรรมจริงๆ ผมเองก็อ่านมาตั้งแต่งานของ ยาขอบ ไม้ เมืองเดิม ศรีบูรพา ซึ่งเป็นพื้นฐานของวรรณกรรมไทย ต่อเนื่องมาถึง รงค์ วงษ์สวรรค์, ชาติ กอบจิตติ, พิบูลศักดิ์ ละครพล, จำลอง ฝั่งชลจิตร จนถึง บินหลา สันกาลาคีรี มันเหมือนสืบทอดกันมาเป็นสายและเป็นแรงบันดาลใจให้กัน แต่นักอ่านยุคนี้จะสนใจอ่านเรื่องราวเรื่องเล่าเฉพาะแบบมากกว่า เช่น เรื่อง LGBTQ+ เรื่องย้อนเวลา เรื่องอนาคต หรือเรื่องที่ตอบสนองความสนุกของเขาเอง ไม่ได้เน้นภาษาสวยงามหรือความงามทางวรรณกรรมเหมือนเมื่อก่อน มันเหมือนมีเส้นแบ่งที่ต่อกันมาไม่ถึง รูปแบบมันเปลี่ยนไปเลย แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังมีกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่สนใจแนวเฉพาะทางแต่มีรากฐานการอ่านที่แข็งแรง เขาก็จะเขียนวรรณกรรมออกมาให้โดดเด่นได้เหมือนกัน อย่างเรื่อง เดนดาวและเมษาลาตะวัน พอเห็นแล้วเรารู้เลยว่าเขาต้องผ่านการอ่านวรรณกรรมดี ๆ มาถึงได้ใช้ภาษาแบบนั้น

อยากทราบว่านักเขียนไทยหรือต่างประเทศคนไหน หรือหนังสือเล่มไหนที่ส่งอิทธิพลต่อแนวทางการเขียนของคุณอภิชาติมากที่สุด และในงานชิ้นนี้โดยเฉพาะ มีงานชิ้นไหนที่นึกถึงขณะเขียนบ้างไหมครับ

 ถ้าถามแบบเจาะจงว่าอยากเขียนให้เหมือนใครก็คงไม่มี เพราะนักเขียนทุกคนอยากเล่าเรื่องด้วยวิธีของตัวเอง แต่ถ้าพูดถึงสายที่ซึมซับมา ผมอ่านงานของศรีบูรพามาก่อน แล้วมาถึงยุค วัฒน์ วรรลยางกูร จนถึง บินหลา สันกาลาคีรี เหมือนแม่น้ำสายเดียวกันที่หล่อเลี้ยงกันมา ตอนเขียนเรื่อง อยากให้ลมหนาวหวนมาอีกครั้ง ผมได้แรงบันดาลใจมาจากเรื่องสั้นของพิบูลศักดิ์ ละครพล ที่เขียนถึงเชียงใหม่ได้สวยงามมาก ส่วนเล่มนี้ ผมเองไม่ได้อ่าน พุทธศักราชอัสดงกับทรงจำของทรงจำของแมวกุหลาบดำ ของ วีรพร นิติประภา ก่อนเขียน แต่ถ้ามีคนบอกว่าเรื่องราวคล้ายกันในแง่ครอบครัวจีนที่ต้องต่อสู้ชีวิต ซึ่งผมคิดว่ามันอาจจะเป็นเพราะประสบการณ์ชีวิตที่คล้ายกันมากกว่า และเล่มที่ผมชอบมากอีกเล่มคือ ฉากและชีวิต ของ วัฒน์ วรรลยางกูร ที่เล่าเรื่องธรรมดาของชาวบ้านธรรมดาแต่กินใจลึกซึ้ง 

ในรวมเรื่องสั้น บ้านของคนรัก คุณอภิชาติเขียนขอบคุณบินหลา สันกาลาคีรี ไว้ท้ายเล่มว่าช่วยอ่านต้นฉบับและให้คำแนะนำอันมีค่า อยากทราบว่าคำแนะนำนั้นมีที่มาอย่างไร และทุกวันนี้ถ้าจะพูดถึงบินหลาอีกครั้ง คุณอยากพูดถึงเขาในแง่มุมไหน

ตอนนี้นึกไม่ออกแล้วจริงๆ ว่าพี่ต้อแนะนำอะไรไปบ้าง แต่มันเป็นคำแนะนำที่สำคัญมากสำหรับผม เท่าที่ผมสัมผัสมา พี่ต้อเป็นคนจริงจังมาก ดูเผิน ๆ เหมือนจะสบาย ๆ แต่ลึก ๆ แล้วซีเรียสมาก โดยเฉพาะเรื่องความผิดพลาดที่แกจะไม่ยอมให้เกิดขึ้นในงานเขียน ส่วนด้านที่ผ่อนคลายสนุกสนานก็น่าเคารพไปอีกแบบ พาร์ทที่จริงจังก็จริงจังมากจริงๆ ผมรู้สึกว่าแกเป็นเพอร์เฟกชันนิสต์ อยากทำให้งานออกมาเนี้ยบที่สุดเท่าที่จะทำได้ ซึ่งต่างจากผมมาก เวลาผมเขียนผมจะใช้ความรู้สึกเป็นหลัก ทั้ง 8 เล่มที่ผ่านมาผมใช้อารมณ์ ความรู้สึก และความจริงใจในการเขียน ให้ภาษาสำนวนพาคนอ่านไปกับเรื่องเล่า แต่พี่ต้อจะใช้ความฉลาดในการเขียนมากกว่า ภาษาแกสละสลวยก็จริง แต่ไม่เคยปล่อยให้ความสละสลวยนั้นอยู่เหนือความฉลาด แกจะคิดคอนเซ็ปต์ของเรื่อง คิดว่าอยากจะบอกอะไร เล่าอะไร ผมว่าแกให้น้ำหนักกับความคิดมากกว่าภาษาเสียอีก เพราะภาษาแกดีอยู่แล้ว นี่คือเหตุผลที่ผมชอบงานเรื่องสั้นของแก เพราะมันต้องใช้เทคนิคแบบนี้อยู่แล้ว โดยเฉพาะเรื่องเจ้าหงิญ ที่แม้จะเป็นนิทาน แต่ก็ใช้ความฉลาดของนักคิดสอดแทรกเข้าไปในเรื่องได้อย่างแนบเนียน

ทุกวันนี้ยังคงเห็นคนพูดถึงกล่องไปรษณีย์สีแดง และก่อนหน้านี้เพลงของ BoydPod เพลง I'm ok // not ok (feat. Billkin)  มีการเอาสตอรี่จากที่ทำเป็นภาพยนตร์เพื่อนสนิท ไปทำเป็น MV ด้วย สิ่งเหล่านี้ส่งผลอะไรกับตัวคุณอภิชาติ และสำนักพิมพ์นกดวงจันทร์บ้าง

 ผมมองว่านักเขียนยุคผมเป็นเหมือนสายวรรณกรรมที่สืบทอดกันมาแล้วก็จะค่อย ๆ ขาดหายไป คนที่ยังอินกับงานประเภทนี้ส่วนใหญ่คือนักอ่านรุ่นเก่า ส่วนนักอ่านรุ่นใหม่อาจจะฟังแค่เพลงอย่างเดียวโดยไม่รู้จักที่มา แต่คนที่รู้สึกร่วมและสะเทือนใจจริง ๆ คือคนที่ผ่านประสบการณ์ยุคเดียวกันมา สิ่งที่ตามมาคือมีการพูดถึงงานเก่า ๆ  มากขึ้น

จนได้นำมาพิมพ์ใหม่อีกครั้งครับ ก็ถือเป็นข้อดีสำหรับหนังสือเล่มหนึ่ง 

ปัจจุบันการมีเครื่องมืออย่าง AI(Artificial intelligence) ช่วยให้ทำงานได้ง่ายขึ้นไหม และในมุมมองของคุณ ข้อดีและข้อด้อยของเทคโนโลยีที่มาสัมพันธ์กับการเขียนและการอ่านส่งผลอย่างไรบ้าง ช่วยได้เยอะมากครับในแง่การหาข้อมูล ตอนเขียนแม่รวงทอง  ผมทำงานง่ายกว่าเมื่อ 20 ปีที่แล้วมาก เมื่อก่อนแค่จะยืนยันข้อมูลเรื่องเศรษฐกิจสักประโยคหนึ่งต้องไปหอสมุดแห่งชาติ หรือค้นหนังสือพิมพ์เก่า แต่เดี๋ยวนี้แค่เสิร์ชกูเกิลหรือฟังเพลงเก่าใน YouTube ก็ได้ข้อมูลแล้ว แต่ในแง่การเขียนจริง ๆ ผมว่านักเขียนทุกคนยังอยากเล่าเรื่องด้วยน้ำเสียงและวิธีการของตัวเองทั้งนั้น ไม่มีใครอยากให้ AI แต่งเรื่องแทน ยกเว้นคนที่เพิ่งเริ่มเขียนและยังไม่มีผลงานมาก่อน ข้อได้เปรียบของ AI คือมันตอบโจทย์นักอ่านรุ่นใหม่ที่อยากได้เรื่องเล่าไว เพราะสามารถสร้างโครงเรื่องได้หลากหลายแนวอย่างรวดเร็ว 

พ้นไปจากเรื่องนี้ ยังมีงานอื่น ๆ ที่สเก็ตช์ภาพไว้ในหัวหรือยังมีเรื่องที่อยากจะเล่าอยู่ไหม แม่รวงทอง ภาคพังตรุ

เล่มนี้น่าจะจบสมบูรณ์ในตัวเองแล้ว แต่จะมีภาคต่อแน่นอน เพราะยังมีอีกภาคหนึ่งที่ต้องเล่าถึงชีวิตในกรุงเทพฯ ให้ครบ ตอนนี้กำลังรวบรวมแรงบันดาลใจและวิธีเล่าเรื่องใหม่อยู่ เพราะพอเขียนเรื่องหนึ่งจบ เรื่องใหม่ก็เหมือนต้องเริ่มต้นทำงานใหม่หมด คงต้องใช้เวลาสักพัก ส่วนจักรวาลของ กล่องไปรษณีย์สีแดง ตอนนี้ยังไม่มีใครติดต่อทำเป็นภาพยนตร์เพิ่มเติม แต่มีคนติดต่อขอนำไปทำเป็นบทละคร ซึ่งยังอยู่ในขั้นตอนพูดคุยกันอยู่

ก่อนจะจบบทสนทนา อยากให้คุณอภิชาติฝากอะไรถึงผู้อ่านเกี่ยวกับ แม่รวงทอง ภาคพังตรุ สักหน่อย

เนื้อหาของแม่รวงทอง ค่อนข้างไกลจากยุคปัจจุบันและนักอ่านรุ่นใหม่พอสมควร เพราะฉะนั้นสิ่งที่ผมหวังไว้ก็คืออยากให้มันเกิดกระแสปากต่อปาก ค่อย ๆ เดินทางไปหาคนอ่านเอง ในฐานะคนเขียนผมพอใจกับเล่มนี้มากนะ แต่ก็ไม่สามารถชี้วัดได้ว่ามันจะไปถึงคนอ่านได้มากแค่ไหน ก็ได้แต่หวังว่าหนังสือจะค่อย ๆ เดินทางไปหาผู้อ่านด้วยตัวมันเองครับ

 —

.

.

.

ขอบคุณภาพประกอบจาก ห้องสมุดชุมชนวิปัสสนาลัย

 นักอ่านที่สนใจผลงานนิยายเรื่อง แม่ ภาคพังตรุ และหนังสือทุกเล่มของ อภิชาติ เพชรลีลา สามารถเข้าไปพูดคุยได้ที่เพจ สำนักพิมพ์นกดวงจันทร์

 https://www.facebook.com/moonbirdbook

 ห้องสมุดชุมชนวิปัสสนาลัย ตั้งอยู่บริเวณหน้าวัดพระบึง ห่างจากตัวอำเภอปักธงชัยราว 18 กิโลเมตร  เปิดบริการวัน ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์  โดยห่างจากตัวอำเภอปักธงชัยราว 18 กิโลเมตร ผู้สนใจเข้าเยี่ยมชมสามารถติดตามกิจกรรมของห้องสมุดวิปัสสนาลัยได้ทั้งปีที่เพจ https://www.facebook.com/prypansang

#Theisaander #อภิชาติเพชรลีลา #แม่รวงทองภาคพังตรุ #ห้องสมุดชุมชนวิปัสนาลัย #สำนักพิมพ์นกดวงจันทร์ #ปรายพันแสง #บินหลาสันกาลาคีรี #ปักธงชัย #นครราชสีมา